HomeRig VedaMandala 9Sukta 101Mantra 16
Previous Mantra

Mantra 16

Sukta 9.101

Rishi: Bhṛgu-line seer(s) (general)
Devata: Soma Pavamāna (moving toward Indra)
Chandas: Jagatī (probable)

अव्यो वारेभिः पवते सोमो गव्ये अधि त्वचि । कनिक्रदद्वृषा हरिरिन्द्रस्याभ्येति निष्कृतम् ॥

अव्यो॒ वारे॑भिः पवते॒ सोमो॒ गव्ये॒ अधि॑ त्व॒चि । कनि॑क्रद॒द्वृषा॒ हरि॒रिन्द्र॑स्या॒भ्ये॑ति निष्कृ॒तम् ॥

ávyó vā́rebhiḥ pavate sómo gávye ádhi tváci | kánikradad vṛ́ṣā hárir índrasyā́bhy eti niṣkṛtám ||

Through the woolly filters the Soma purifies himself upon the bright hide of Light. Crying out in his strength, the tawny Bull moves toward Indra’s open space—the liberated field prepared for the victorious power.

अव्यः॑ । वारे॑भिः । प॒व॒ते॒ । सोमः॑ । गव्ये॑ । अधि॑ । त्व॒चि । कनि॑क्रदत् । वृषा॑ । हरिः । इन्द्र॑स्य । अ॒भि । ए॒ति॒ । निः॒ऽकृ॒तम् ॥अव्यः । वारेभिः । पवते । सोमः । गव्ये । अधि । त्वचि । कनिक्रदत् । वृषा । हरिः । इन्द्रस्य । अभि । एति । निःकृतम् ॥avyaḥ | vārebhiḥ | pavate | somaḥ | gavye | adhi | tvaci | kanikradat | vṛṣā | hariḥ | indrasya | abhi | eti | niḥ-kṛtam

अव्यः(like) a sheep / woolly (filter)
अव्यः:
अधikaraṇa (उपमान-आधारः; ‘अव्यः’ इव) / विशेषणरूपेण
TypeNoun
Rootअव्य (प्रातिपदिक; ‘भेड़/ऊन’)
वारेभिःwith waters
वारेभिः:
करण
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक; ‘जल/वारि’)
पवतेis purified / flows clear
पवते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘शुद्धौ/पवने’
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
गव्येin/at the cow-product (milk) / in the milky (substance)
गव्ये:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootगव्य (प्रातिपदिक; ‘गोसम्बन्धि/दुग्धादि’)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
त्वचिon the skin / on the surface (film)
त्वचि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक; ‘त्वचा/पटल’)
कनिक्रदत्crying aloud / resounding
कनिक्रदत्:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeVerb (participle) / Adjectival
Root√क्रन्द् ‘रुदने/नादे’ (कनि- उपसर्ग/प्रत्ययात्मक पुनरुक्ति)
वृषाthe bull, the vigorous one
वृषा:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘वृषभ/बलवान्’)
हरिःHari (the tawny one; Indra’s steed / tawny one)
हरिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक; ‘हरितवर्णः; इन्द्रस्य अश्वः/हरिः’)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अभ्येतिcomes toward / approaches
अभ्येति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + √इ ‘गत्यर्थे’
निष्कृतम्the prepared/finished (pressing/filtrate); the drawn-out (product)
निष्कृतम्:
कर्म (अभ्येति किम्?)
TypeAdjective (past participle) / Noun-like
Rootनिष्कृत (कृदन्त; नि: + √कृ ‘करणे’ → ‘निष्कृत’ ‘निर्गत/निर्मित/निर्णीत’)