HomeRig VedaMandala 9Sukta 101Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.101

Devata: Soma Pavamāna (with addressed companions/priests as agents)

पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे । अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम् ॥

पु॒रोजि॑ती वो॒ अन्ध॑सः सु॒ताय॑ मादयि॒त्नवे॑ । अप॒ श्वानं॑ श्नथिष्टन॒ सखा॑यो दीर्घजि॒ह्व्य॑म् ॥

purójitī vo ándhasaḥ sutā́ya mādayitnáve | ápa śvā́naṃ śnathiṣṭana sákhāyo dīrgha-jihvyám ||

O comrades, for your Soma-essence pressed to intoxicate with delight and win the fronts, strike away the long-tongued hound that guards the threshold.

पु॒रःऽजि॑ती । वः॒ । अन्ध॑सः । सु॒ताय॑ । मा॒द॒यि॒त्नवे॑ । अप॑ । श्वान॑म् । श्न॒थि॒ष्ट॒न॒ । सखा॑यः । दी॒र्घ॒ऽजि॒ह्व्य॑म् ॥पुरःजिती । वः । अन्धसः । सुताय । मादयित्नवे । अप । श्वानम् । श्नथिष्टन । सखायः । दीर्घजिह्व्यम् ॥puraḥ-jitī | vaḥ | andhasaḥ | sutāya | mādayitnave | apa | śvānam | śnathiṣṭana | sakhāyaḥ | dīrgha-jihvyam

पुरोजिती(O) two ‘fore-conquering/fore-leading’ ones
पुरोजिती:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्यौ/आहूतौ—‘हे पुरोजिती’)
TypeNoun (dual)
Rootपुरोजित् (प्रातिपदिक; पुरस् + √जि ‘जयति’)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अन्धसःof the soma-juice; of the pressed drink
अन्धसः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the soma-juice’)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
सुतायfor the pressed (Soma)
सुताय:
सम्प्रदान (for the pressed [soma])
TypeAdjective/Noun
Rootसुत (ppp of √सु ‘सुनोति/सुवति’ ‘to press (Soma)’)
मादयित्नवेfor exhilaration; for the exhilarator
मादयित्नवे:
सम्प्रदान/प्रयोजन (for exhilaration / for the exhilarator)
TypeNoun/Adjective
Rootमादयित्नु (प्रातिपदिक; from causative √मद् ‘to exhilarate’ → मादयति)
अपaway; off
अप:
क्रियाविशेषण (directional: ‘away/off’)
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
श्वानम्the dog
श्वानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्वान् (प्रातिपदिक)
श्नथिष्टनstrike/crush (you all)!
श्नथिष्टन:
क्रिया (कर्तृ: ‘you [pl.]’)
TypeVerb
Root√श्नथ् (श्नथति ‘to strike/crush/hew’)
सखायःfriends; comrades
सखायः:
कर्तृ/सम्बोधन (vocative-like address in Vedic; syntactically agents)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
दीर्घजिह्व्यम्the long-tongued one
दीर्घजिह्व्यम्:
कर्म (apposition to श्वानम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootदीर्घ-जिह्व्य (समास; दीर्घ ‘long’ + जिह्व्य ‘tongued’ < जिह्वा)