HomeRig VedaMandala 9Sukta 100Mantra 9
Previous Mantra

Mantra 9

Sukta 9.100

Rishi: Pavamāna Soma seer tradition (RV 9.100).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Likely Triṣṭubh; verify by scansion.

त्वं द्यां च महिव्रत पृथिवीं चाति जभ्रिषे । प्रति द्रापिममुञ्चथाः पवमान महित्वना ॥

त्वं द्यां च॑ महिव्रत पृथि॒वीं चाति॑ जभ्रिषे । प्रति॑ द्रा॒पिम॑मुञ्चथा॒: पव॑मान महित्व॒ना ॥

tváṃ dyā́ṃ ca mahi-vrata pṛthivī́ṃ cā́ti jabhriṣe | práti drāpím amuñcathāḥ pavamāna mahitvanā́ ||

You, O wide-of-vow, have upheld and exceeded both Heaven and Earth; and by your greatness, O Pavamāna, you loosen and cast off the cloak that resists.

त्वम् । द्याम् । च॒ । म॒हि॒ऽव्र॒त॒ । पृ॒थि॒वीम् । च॒ । अति॑ । ज॒भ्रि॒षे॒ । प्रति॑ । द्रा॒पिम् । अ॒मु॒ञ्च॒थाः॒ । पव॑मान । म॒हि॒ऽत्व॒नास् ॥त्वम् । द्याम् । च । महिव्रत । पृथिवीम् । च । अति । जभ्रिषे । प्रति । द्रापिम् । अमुञ्चथाः । पवमान । महित्वनास् ॥tvam | dyām | ca | mahi-vrata | pṛthivīm | ca | ati | jabhriṣe | prati | drāpim | amuñcathāḥ | pavamāna | mahi-tvanās

त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्याम्heaven, sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
महिव्रतO great-vowed one
महिव्रत:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootमहिव्रत (प्रातिपदिक; महि + व्रत)
पृथिवीम्earth
पृथिवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
अतिover, beyond
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
जभ्रिषेthou hast borne / upheld
जभ्रिषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भृञ् धारणे) with reduplication; perfect middle
प्रतिback, in return; towards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
द्रापिम्cloak, covering (mantle)
द्रापिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रापि (प्रातिपदिक)
अमुञ्चथाःthou didst release / loosen
अमुञ्चथाः:
क्रिया
TypeVerb
Root√मुच् (मुचॢँ मोक्षणे) with augment a-; middle
पवमानO Pavamāna (purifying Soma)
पवमान:
सम्बोधन
TypeParticiple (epithet)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/√पु ‘to purify’ → पवमान ‘being purified/flowing’)
महित्वनाby (thy) greatness
महित्वना:
करण
TypeNoun
Rootमहित्वन (प्रातिपदिक; महित्व ‘greatness’ + -ना instrumental)