Mantra 6
Sukta 9.10
Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma)
Samhita Patha (Devanagari)
अप द्वारा मतीनां प्रत्ना ऋण्वन्ति कारवः । वृष्णो हरस आयवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अप॒ द्वारा॑ मती॒नां प्र॒त्ना ऋ॑ण्वन्ति का॒रव॑: । वृष्णो॒ हर॑स आ॒यव॑: ॥
Transliteration
ápa dvā́rā matīnā́m pratnā́ ṛṇvanti kārávaḥ | vṛ́ṣṇo hárasa ā́yavaḥ ||
Translation
The ancient makers of the Word open out the doors of the inspired understandings; the seekers press forward toward the flaming energy of the Mighty One.
Padapatha (Word Analysis)
अप॑ । द्वारा॑ । म॒ती॒नाम् । प्र॒त्नाः । ऋ॒ण्व॒न्ति॒ । का॒रवः॑ । वृष्णः॑ । हर॑से । आ॒यवः॑ ॥अप । द्वारा । मतीनाम् । प्रत्नाः । ऋण्वन्ति । कारवः । वृष्णः । हरसे । आयवः ॥apa | dvārā | matīnām | pratnāḥ | ṛṇvanti | kāravaḥ | vṛṣṇaḥ | harase | āyavaḥ
Word by Word
अपforth, away; (as preverb) out/forward
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
द्वारःdoors, gates
द्वारः:
Karma
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
मतीनाम्of thoughts/insights (hymns)
मतीनाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
प्रत्नाःancient, primeval
प्रत्नाः:
Karma (as qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक)
ऋण्वन्तिthey set in motion / open / reach (forth)
ऋण्वन्ति:
—
TypeVerb
Rootऋ (धातु; ऋणोति/ऋण्वति ‘गच्छति/प्राप्नोति/उद्घाटयति’—RV usage)
कारवःsingers, poets
कारवः:
Kartā
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक)
वृष्णःof the bull (the mighty one)
वृष्णः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
हरसःof the glow/heat, of the fiery radiance
हरसः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootहरस् (प्रातिपदिक)
आयवःthe living ones / vital (men), the vigorous
आयवः:
Kartā (apposition to कारवः) / or predicate-noun
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक; RV ‘आयु’ = vital power/life; also ‘आय’ as ‘going/approach’ in some contexts)