Mantra 1
Sukta 9.10
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र स्वा॒नासो॒ रथा॑ इ॒वार्व॑न्तो॒ न श्र॑व॒स्यव॑: । सोमा॑सो रा॒ये अ॑क्रमुः ॥
Transliteration
prá svānā́so ráthā iva árvanto ná śravasyávaḥ | sómāso rāyé akramuḥ ||
Translation
Forth they move, self-impelled, like chariots, like steeds eager for the inspired hearing; the Soma-powers stride out towards the plenitude of being (rāyī).
Padapatha (Word Analysis)
प्र । स्वा॒नासः॑ । रथाः॑ऽइव । अर्व॑न्तः । न । श्र॒व॒स्यवः॑ । सोमा॑सः । रा॒ये । अ॒क्र॒मुः॒ ॥प्र । स्वानासः । रथाःइव । अर्वन्तः । न । श्रवस्यवः । सोमासः । राये । अक्रमुः ॥pra | svānāsaḥ | rathāḥ-iva | arvantaḥ | na | śravasyavaḥ | somāsaḥ | rāye | akramuḥ
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga) प्रत्यय-रहित अव्यय
स्वानासःthe sounding/roaring ones (Soma drops)
स्वानासः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootस्वान (प्रातिपदिक; √स्वन् ‘to sound, resound’ से)
रथाःchariots
रथाः:
Kartā (उपमान-भाग) / उपमेय-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
अर्वन्तःswift ones; (esp.) horses
अर्वन्तः:
Kartā (उपमान-भाग) / उपमेय-सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootअर्वन्त् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
श्रवस्यवःfame-seeking, glory-seeking (men)
श्रवस्यवः:
Kartā (उपमान-भाग) / उपमेय-सम्बन्ध
TypeAdjective (substantivized)
Rootश्रवस्यु (प्रातिपदिक; श्रवस् ‘fame’ से, इच्छार्थक -यु)
सोमासःthe Soma (juices/drops)
सोमासः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
रायेfor wealth, for bounty
राये:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘for wealth’)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘wealth, bounty’)
अक्रमुःthey strode/advanced, they set forth
अक्रमुः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√क्रम् (क्रमुँ पादविक्षेपे)