Mantra 5
Sukta 9.1
Rishi: Madhucchandas (traditional)
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
त्वामच्छा चरामसि तदिदर्थं दिवेदिवे । इन्दो त्वे न आशसः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वामच्छा॑ चरामसि॒ तदिदर्थं॑ दि॒वेदि॑वे । इन्दो॒ त्वे न॑ आ॒शस॑: ॥
Transliteration
tvā́m ácchā carāmasi tád íd árthaṃ divé-dive | índo tvé na ā́śasaḥ ||
Translation
To thee we move again and again, day after day, for this very aim: O Indu, in thee are our hopes—our will to the delight that fulfills the journey of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । अच्छ॑ । च॒रा॒म॒सि॒ । तत् । इत् । अर्थ॑म् । दि॒वेऽदि॑वे । इन्दो॒ इति॑ । त्वे इति॑ । नः॒ । आ॒ऽशसः॑ ॥त्वाम् । अच्छ । चरामसि । तत् । इत् । अर्थम् । दिवेदिवे । इन्दो इति । त्वे इति । नः । आशसः ॥tvām | accha | carāmasi | tat | it | artham | dive-dive | indo iti | tve iti | naḥ | āśasaḥ
Word by Word
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अच्छाtowards, to
अच्छा:
अधिकरण (गतिद्योतक/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय/उपसर्गार्थ)
चरामसिwe go / we move
चरामसि:
कर्ता
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
तत्that
तत्:
कर्म (उद्देश्य/वस्तु-निर्देश)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्indeed, just
इद्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अर्थम्purpose, aim
अर्थम्:
कर्म (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
दिवेfor the day
दिवे:
सम्प्रदान (काल-प्रत्ययार्थे: ‘for the day’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: ‘day/sky’)
दिवेday by day
दिवे:
सम्प्रदान (पुनरुक्त्या: ‘day by day’)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
त्वेin you
त्वे:
अधिकरण
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक; त्वद्-आदेश)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आशसःhopes, expectations
आशसः:
कर्ता (अस्ति-लोपे वाक्ये: ‘our hopes (are) …’)
TypeNoun
Rootआशस् (प्रातिपदिक)