HomeRig VedaMandala 8Sukta 96Mantra 21
Previous Mantra

Mantra 21

Sukta 8.96

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

स वृत्रहेन्द्र ऋभुक्षाः सद्यो जज्ञानो हव्यो बभूव । कृण्वन्नपांसि नर्या पुरूणि सोमो न पीतो हव्यः सखिभ्यः ॥

स वृ॑त्र॒हेन्द्र॑ ऋभु॒क्षाः स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो हव्यो॑ बभूव । कृ॒ण्वन्नपां॑सि॒ नर्या॑ पु॒रूणि॒ सोमो॒ न पी॒तो हव्य॒: सखि॑भ्यः ॥

sa vṛtra-héndra ṛbhukṣā́ḥ sadyó jajñānó havyo babhūva | kṛṇván apā́ṃsi naryā̀ purū́ṇi sómo na pītó havyáḥ sakhíbhyāḥ ||

He—Indra the slayer of the Coverer, the power of skillful formation—born at once into manifestation, becomes worthy to be invoked. He accomplishes many humanly-helpful works; like Soma when drunk, he becomes an offering of delight for the comrades (the inner powers that accompany the seeker).

सः । वृ॒त्र॒ऽहा । इन्द्रः॑ । ऋ॒भु॒क्षाः । स॒द्यः । ज॒ज्ञा॒नः । हव्यः॑ । ब॒भू॒व॒ । कृ॒ण्वन् । अपां॑सि । नर्या॑ । पु॒रूणि॑ । सोमः॑ । न । पी॒तः । हव्यः॑ । सखि॑ऽभ्यः ॥सः । वृत्रहा । इन्द्रः । ऋभुक्षाः । सद्यः । जज्ञानः । हव्यः । बभूव । कृण्वन् । अपांसि । नर्या । पुरूणि । सोमः । न । पीतः । हव्यः । सखिभ्यः ॥saḥ | vṛtra-hā | indraḥ | ṛbhukṣāḥ | sadyaḥ | jajñānaḥ | havyaḥ | babhūva | kṛṇvan | apāṃsi | naryā | purūṇi | somaḥ | na | pītaḥ | havyaḥ | sakhi-bhyaḥ

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऋभुक्षाःR̥bhukṣā (an epithet of Indra)
ऋभुक्षाः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Epithet
Rootऋभुक्षन्/ऋभुक्ष (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
जज्ञानःnewly born; having been born
जज्ञानः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√जन् (जनि) → जज्ञान (कृदन्त: क्त/क्वसु-सम्भवः; परिपूर्ण-भूतार्थे)
हव्यःto be invoked; worthy of oblation
हव्यः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootहव्य (प्रातिपदिक; √हू ‘आह्वाने’/यज्ञ-सम्बन्धः)
बभूवbecame
बभूव:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
कृण्वन्doing, performing
कृण्वन्:
कर्तृ (सहक्रिया)
TypeParticiple
Root√कृ (करोति) → कृण्वत् (वर्तमान-कृदन्तः, शतृ)
अपांसिdeeds, works
अपांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक; ‘कार्य/कर्म’)
नर्याmanly, heroic
नर्या:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धि/वीर्यवत्’)
पुरूणिmany
पुरूणि:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पीतःdrunk, having been drunk
पीतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple
Root√पा (पिबति) → पीत (कृदन्त: क्त)
हव्यःto be invoked; worthy of offering
हव्यः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
सखिभ्यःfor (his) friends
सखिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)