HomeRig VedaMandala 8Sukta 96Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 8.96

Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)

अतिविद्धा विथुरेणा चिदस्त्रा त्रिः सप्त सानु संहिता गिरीणाम् । न तद्देवो न मर्त्यस्तुतुर्याद्यानि प्रवृद्धो वृषभश्चकार ॥

अति॑विद्धा विथु॒रेणा॑ चि॒दस्त्रा॒ त्रिः स॒प्त सानु॒ संहि॑ता गिरी॒णाम् । न तद्दे॒वो न मर्त्य॑स्तुतुर्या॒द्यानि॒ प्रवृ॑द्धो वृष॒भश्च॒कार॑ ॥

atí-viddhā vithuréṇa cid ástrā triḥ-saptá sā́nu sáṃ-hitā girīṇā́m | ná tád devó ná mártyas tuturyā́d yā́ni prá-vṛddho vṛ́ṣabhaś cakā́ra ||

Even weapons, pierced through by the violent shock, and the thrice-seven joined ridges of the mountains—none, neither god nor mortal, can overtake those deeds that the grown Bull has done.

अति॑ऽविद्धा । वि॒थु॒रेण॑ । चि॒त् । अस्रा॑ । त्रिः । स॒प्त । सानु॑ । सम्ऽहि॑ता । गि॒री॒णाम् । न । तत् । दे॒वः । न । मर्त्यः॑ । तु॒तु॒र्या॒त् । यानि॑ । प्रऽवृ॑द्धः । वृ॒ष॒भः । च॒कार॑ ॥अतिविद्धा । विथुरेण । चित् । अस्रा । त्रिः । सप्त । सानु । सम्हिता । गिरीणाम् । न । तत् । देवः । न । मर्त्यः । तुतुर्यात् । यानि । प्रवृद्धः । वृषभः । चकार ॥ati-viddhā | vithureṇa | cit | asrā | triḥ | sapta | sānu | sam-hitā | girīṇām | na | tat | devaḥ | na | martyaḥ | tuturyāt | yāni | pra-vṛddhaḥ | vṛṣabhaḥ | cakāra

अतिbeyond, over
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
विद्धाःthey have pierced/struck
विद्धाः:
कर्म-क्रिया (मुख्य क्रिया) / कर्तृ-क्रिया (वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Root√व्यध् (विध्) ‘to pierce, strike’
विथुरेणwith a whirling/shaking (weapon)
विथुरेण:
करण
TypeAdjective
Rootविथुर (प्रातिपदिक) ‘shaking, whirling’
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
अस्त्राःweapons, missiles
अस्त्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) ‘missile/weapon’
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
सप्तseven
सप्त:
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
सानुthe ridge/summit
सानु:
कर्म
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक) ‘ridge, summit, table-land’
संहिताjoined together, compact
संहिता:
TypeAdjective
Rootसम्-√धा > संहित (कृदन्त-प्रातिपदिक) ‘put together, joined’
गिरीणाम्of the mountains
गिरीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) ‘mountain’
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
तत्that (deed/act)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवःa god
देवः:
कर्तृ (निषेध-वाक्य में) / कर्ता-सम्भाव्य
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) ‘god’
nor
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
कर्तृ (निषेध-वाक्य में) / कर्ता-सम्भाव्य
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) ‘mortal’
तुतुर्यात्could surpass/overcome
तुतुर्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√तुर् ‘to overcome, surpass, be able’ (वेद. desiderative/iterative nuance possible)
यानिwhich (deeds)
यानि:
कर्म (चकार के) / विषय
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रवृद्धःgrown mighty
प्रवृद्धः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√वृध् > प्रवृद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक) ‘grown great, increased’
वृषभःthe bull (mighty one)
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) ‘bull; the strong one’
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चकारhas done/made
चकार:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ ‘to do, make’