HomeRig VedaMandala 8Sukta 86Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 8.86

Rishi: Viśvaka
Devata: Savitṛ (Savitā)
Chandas: Jagatī (12-syllable cadence typical for longer pādas; refrain-like closing)

ऋतेन देवः सविता शमायत ऋतस्य शृङ्गमुर्विया वि पप्रथे । ऋतं सासाह महि चित्पृतन्यतो मा नो वि यौष्टं सख्या मुमोचतम् ॥

ऋ॒तेन॑ दे॒वः स॑वि॒ता श॑मायत ऋ॒तस्य॒ शृङ्ग॑मुर्वि॒या वि प॑प्रथे । ऋ॒तं सा॑साह॒ महि॑ चित्पृतन्य॒तो मा नो॒ वि यौ॑ष्टं स॒ख्या मु॒मोच॑तम् ॥

ṛtena devaḥ savitā śamāyate ṛtasya śṛṅgam urviyā vi paprathe | ṛtaṃ sasāha mahi cit pṛtanyato mā no vi yauṣṭaṃ sakhyā mumocatam ||

By the Truth-Order the god Savitṛ grows calm and brings peace; the horn of Ṛta he has spread wide in its vastness. He has conquered for us the Ṛta even against the mighty who strive in battle—let him not loosen our fellowship, let him not release us from comradeship.

ऋ॒तेन॑ । दे॒वः । स॒वि॒ता । श॒म्ऽआ॒य॒ते॒ । ऋ॒तस्य॑ । शृङ्ग॑म् । उ॒र्वि॒या । वि । प॒प्र॒थे॒ । ऋ॒तम् । स॒सा॒ह॒ । महि॑ । चि॒त् । पृ॒त॒न्य॒तः । मा । नः॒ । वि । यौ॒ष्ट॒म् । स॒ख्या । मु॒मोच॑तम् ॥ऋतेन । देवः । सविता । शम्आयते । ऋतस्य । शृङ्गम् । उर्विया । वि । पप्रथे । ऋतम् । ससाह । महि । चित् । पृतन्यतः । मा । नः । वि । यौष्टम् । सख्या । मुमोचतम् ॥ṛtena | devaḥ | savitā | śam-āyate | ṛtasya | śṛṅgam | urviyā | vi | paprathe | ṛtam | sasāha | mahi | cit | pṛtanyataḥ | mā | naḥ | vi | yauṣṭam | sakhyā | mumocatam

ऋतेनby/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक) / √ऋ (to go, to fit; semantic base of ṛta ‘cosmic order’)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सविताSavitṛ
सविता:
कर्तृ (देवः सविता = apposition)
TypeNoun (proper/theonym)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
शमायतbrought peace / made well-being
शमायत:
क्रिया
TypeVerb
Root√शम् (to be calm/benefit; ‘to bring peace’)
ऋतस्यof ṛta
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
शृङ्गम्horn; peak; summit
शृङ्गम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
उर्वियाwith broadness / widely
उर्विया:
करण
TypeNoun/Adjective (f.)
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
(verb-modifier)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
पप्रथेhas spread/expanded
पप्रथे:
क्रिया
TypeVerb
Root√प्रथ् (to spread, expand)
ऋतम्ṛta
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सासाहhas conquered / has prevailed
सासाह:
क्रिया
TypeVerb
Root√सह् (to overcome, prevail)
महिgreatly, mightily
महि:
(modifier)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; from मह्/महन् ‘great’)
चित्indeed, even
चित्:
(modifier)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
पृतन्यतःof the battling/contending one (enemy)
पृतन्यतः:
सम्बन्ध (genitive dependent on following pronoun/negation phrase)
TypeParticiple (adjectival)
Rootपृतन्यत् (वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक; from √पृतन्/पृतन्य् ‘to fight, contend’)
माdo not
मा:
(prohibition marker)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःus / for us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us / of us; context ‘against us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विapart, asunder
वि:
(verb-modifier)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
यौष्टम्you two should not separate/unyoke (us)
यौष्टम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√युज्/√योज् (to yoke, join; Vedic caus./desid. nuance possible)
सख्याfriendship, alliance
सख्या:
कर्म
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
मुमोचतम्you two have released / let loose
मुमोचतम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√मुच् (to release, let go)