Mantra 3
Sukta 8.85
Rishi: Kṛṣṇa (as named speaker within the verse; traditional attribution uncertain from provided excerpt alone)
Devata: Aśvinau (the Ashvin twins / Nā́satyā)
Chandas: Anuṣṭubh (8-syllable quarters; typical cadence with refrain-like final pāda 'madhvaḥ somasya pītaye')
Samhita Patha (Devanagari)
अयं वां कृष्णो अश्विना हवते वाजिनीवसू । मध्वः सोमस्य पीतये ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं वां॒ कृष्णो॑ अश्विना॒ हव॑ते वाजिनीवसू । मध्व॒: सोम॑स्य पी॒तये॑ ॥
Transliteration
ayáṃ vāṃ kṛ́ṣṇo aśvinā hávate vājinīvasū | mádhvaḥ sómasya pītáye ||
Translation
This seeker, Krishna, calls you, O Ashvins—lords of the plenitudes of force—to drink the honey-sweet Soma: the delight that strengthens the inner being.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । वा॒म् । कृष्णः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । हव॑ते । वा॒जि॒नी॒व॒सू॒ इति॑ वाजिनीऽवसू । मध्वः॑ । सोम॑स्य । पी॒तये॑ ॥अयम् । वाम् । कृष्णः । अश्विना । हवते । वाजिनीवसू इति वाजिनीवसू । मध्वः । सोमस्य । पीतये ॥ayam | vām | kṛṣṇaḥ | aśvinā | havate | vājinīvasūitivājinī-vasū | madhvaḥ | somasya | pītaye
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
कर्तृ (हवते इत्यस्य कर्ता) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्you two (to/for you)
वाम्:
सम्प्रदान (हवते—‘calls to you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृष्णःthe dark one; black (one)
कृष्णः:
कर्तृ (अयम्…कृष्णः—हवते) / विशेष्य-निर्देश
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) < √कृष्/कृष्ण-वर्ण (विशेषण-शब्द)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन (आह्वान-सम्बोधन)
TypeNoun (dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
हवतेcalls; invokes
हवते:
क्रिया
TypeVerb
Root√हू (ह्वे) ‘आह्वाने’
वाजिनीवसूO you two rich in prize-winning (steeds)/wealth
वाजिनीवसू:
सम्बोधन
TypeNoun/Epithet (compound)
Rootवाजिनीवसु (समास-प्रातिपदिक: वाजिनी + वसु)
मध्वःof honey; of sweetness
मध्वः:
सम्बन्ध (पीतये—what is to be drunk: ‘of honey/sweetness’)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (मध्वः—‘of the Soma’)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पीतयेfor drinking
पीतये:
प्रयोजन/सम्प्रदान (हवते—‘invokes … for drinking’)
TypeVerbal noun / Infinitival form
Root√पा ‘पाने’ → पीति (कृदन्त-भाव/उद्देश्य-रूप; infinitival dative)