Mantra 7
Sukta 8.84
Devata: Agni (as dám-pati)
Samhita Patha (Devanagari)
कस्य नूनं परीणसो धियो जिन्वसि दम्पते । गोषाता यस्य ते गिरः ॥
Samhita Patha (IAST)
कस्य॑ नू॒नं परी॑णसो॒ धियो॑ जिन्वसि दम्पते । गोषा॑ता॒ यस्य॑ ते॒ गिर॑: ॥
Transliteration
kásya nūnáṃ parī́ṇaso dhíyo jinvasi dampate | goṣā́tā yásya te gíraḥ ||
Translation
Whose abundant and rounded thoughts dost thou now quicken, O lord of the house?—he whose words for thee are winners of the Light-rays (the cows of illumination).
Padapatha (Word Analysis)
कस्य॑ । नू॒नम् । परी॑णसः । धियः॑ । जि॒न्व॒सि॒ । द॒म्ऽप॒ते॒ । गोऽसा॑ता । यस्य॑ । ते॒ । गिरः॑ ॥कस्य । नूनम् । परीणसः । धियः । जिन्वसि । दम्पते । गोसाता । यस्य । ते । गिरः ॥kasya | nūnam | parīṇasaḥ | dhiyaḥ | jinvasi | dam-pate | go--sātā | yasya | te | giraḥ
Word by Word
कस्यof whom? / whose?
कस्य:
सम्बन्ध (Genitival relation; ‘whose/of whom’)
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) / कस्य (षष्ठी एकवचन)
नूनम्now; indeed
नूनम्:
सम्बन्ध/काल-निश्चय (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
परीणसःabundance; fullness
परीणसः:
कर्तृ (subject of जिन्वसि)
TypeNoun
Rootपरीणस् (प्रातिपदिक; ‘abundance, fullness, plenty’)
धियःthoughts; insights; prayers
धियः:
कर्म (object of जिन्वसि)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक; ‘thought, insight, prayer’)
जिन्वसिyou invigorate; you impel
जिन्वसि:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु; ‘to quicken, set in motion, invigorate, impel’)
दम्पतेO lord of the house
दम्पते:
सम्बोधन (addressed to the deity)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootदम्पति (प्रातिपदिक; ‘lord of the house, householder’)
गोषाताwinner of cows (wealth)
गोषाता:
कर्तृ/विशेषण (predicate-nominative epithet of the addressed deity)
TypeNoun (epithet)
Rootगोषातृ (प्रातिपदिक; ‘winner of cows/wealth’)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (Genitival relation; ‘whose’)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यस्य (षष्ठी एकवचन)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (your)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गिरःsongs; hymns
गिरः:
कर्तृ/विषय (subject/topic: ‘the songs’)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक; ‘song, hymn, voice’)