Mantra 2
Sukta 8.84
Devata: Agni (implied across RV 8.84; explicit in 8.84.4 and 8.84.9)
Samhita Patha (Devanagari)
कविमिव प्रचेतसं यं देवासो अध द्विता । नि मर्त्येष्वादधुः ॥
Samhita Patha (IAST)
क॒विमि॑व॒ प्रचे॑तसं॒ यं दे॒वासो॒ अध॑ द्वि॒ता । नि मर्त्ये॑ष्वाद॒धुः ॥
Transliteration
kavím iva prácetasaṃ yáṃ devā́so ádha dvitā́ | ní mártyeṣv ā́dadhuḥ ||
Translation
Like a seer of inspired vision, of wide and luminous consciousness, him the Gods have again and again established within mortals—so that the divine seeing may be seated in the human vessel.
Padapatha (Word Analysis)
क॒विम्ऽइ॑व । प्रऽचे॑तसम् । यम् । दे॒वासः॑ । अध॑ । द्वि॒ता । नि । मर्त्ये॑षु । आ॒ऽद॒धुः ॥कविम्इव । प्रचेतसम् । यम् । देवासः । अध । द्विता । नि । मर्त्येषु । आदधुः ॥kavim-iva | pra-cetasam | yam | devāsaḥ | adha | dvitā | ni | martyeṣu | ādadhuḥ
Word by Word
कविम्the seer/poet
कविम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक) < PIE *kʷeh₁-? (poet/seer; traditional Vedic lexeme)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
प्रचेतसम्the wise/foreknowing
प्रचेतसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक; ‘foreknowing, wise’)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अधthen
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात; Vedic adha)
द्विताa second time; again
द्विता:
—
TypeIndeclinable
Rootद्विता (अव्यय; ‘द्विधा/द्वितीयवारम्’)
निdown, into
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
आदधुःthey placed/established
आदधुः:
क्रिया (कर्तृ=देवासः, कर्म=यम्)
TypeVerb
Root√धा (धा धारणे/स्थापने) with आ- (and with preceding नि- in sense: नि-आ-√धा)