Mantra 1
Sukta 8.84
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
प्रेष्ठं वो अतिथिं स्तुषे मित्रमिव प्रियम् । अग्निं रथं न वेद्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रेष्ठं॑ वो॒ अति॑थिं स्तु॒षे मि॒त्रमि॑व प्रि॒यम् । अ॒ग्निं रथं॒ न वेद्य॑म् ॥
Transliteration
préṣṭhaṃ vo áti-thiṃ stuṣé mitrám-iva priyám | agníṃ ráthaṃ na védyam ||
Translation
I praise for you the dearest Guest, beloved like a friend—Agni, like a chariot fit to be known and used for the journey of the sacrifice within.
Padapatha (Word Analysis)
प्रेष्ठ॑म् । वः॒ । अति॑थिम् । स्तु॒षे । मि॒त्रम्ऽइ॑व । प्रि॒यम् । अ॒ग्निम् । रथ॑म् । न । वेद्य॑म् ॥प्रेष्ठम् । वः । अतिथिम् । स्तुषे । मित्रम्इव । प्रियम् । अग्निम् । रथम् । न । वेद्यम् ॥preṣṭham | vaḥ | atithim | stuṣe | mitram-iva | priyam | agnim | ratham | na | vedyam
Word by Word
प्रेष्ठम्most dear, dearest
प्रेष्ठम्:
कर्म (object-complement/apposition to ‘अतिथिम्’)
TypeAdjective
Rootप्रेष्ठ (प्रि- ‘to love’ > प्रिय; superlative stem प्रेष्ठ)
वःfor you; of you
वः:
सम्प्रदान (for you) / सम्बन्ध (of you) (contextual)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (2nd person pronoun)
अतिथिम्guest
अतिथिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअतिथि (prātipadika)
स्तुषेI praise
स्तुषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवने ‘to praise’)
मित्रम्a friend; Mitra
मित्रम्:
उपमान (in simile with ‘इव’)
TypeNoun
Rootमित्र (prātipadika)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
कर्म (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रिय (prātipadika)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
कर्म (apposition to ‘अतिथिम्’)
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
रथम्chariot
रथम्:
उपमान (in simile with ‘न’)
TypeNoun
Rootरथ (prātipadika)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
वेद्यम्to be known/recognized; worthy of notice
वेद्यम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective (gerundive)
Root√विद् (वेदने/ज्ञाने ‘to know’) > वेद्य (gerundive/necessitative adjective)