Mantra 3
Sukta 8.84
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं यविष्ठ दाशुषो नॄँ: पाहि शृणुधी गिरः । रक्षा तोकमुत त्मना ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं य॑विष्ठ दा॒शुषो॒ नॄँ: पा॑हि शृणु॒धी गिर॑: । रक्षा॑ तो॒कमु॒त त्मना॑ ॥
Transliteration
tváṃ yáviṣṭha dāśúṣo nṝ́ṃ pā́hi śṛṇudhī́ gíraḥ | rákṣā tókām utá tmánā ||
Translation
Thou, youngest (ever-new) Flame, protect the men who give; hear our words. Guard the child-soul and the growth of being, and also protect us by thy own self-existent force.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । य॒वि॒ष्ठ॒ । दा॒शुषः॑ । नॄन् । पा॒हि॒ । शृ॒णु॒धि । गिरः॑ । रक्ष॑ । तो॒कम् । उ॒त । त्मना॑ ॥त्वम् । यविष्ठ । दाशुषः । नॄन् । पाहि । शृणुधि । गिरः । रक्ष । तोकम् । उत । त्मना ॥tvam | yaviṣṭha | dāśuṣaḥ | nṝn | pāhi | śṛṇudhi | giraḥ | rakṣa | tokam | uta | tmanā
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यविष्ठO youngest / most youthful
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective (superlative, vocative use)
Rootयविष्ठ (युव/यव- ‘युवा/तरुण’ इत्यस्य अतिशय-प्रातिपदिक; -इष्ठ प्रत्यय)
दाशुषःof the worshipper / giver
दाशुषः:
सम्बन्ध
TypeNoun (participle-stem)
Rootदाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/दास् ‘देने/पूजने’ → दाश्वांस्/दाशुष् ‘दाता/यजमान’)
नॄन्men
नॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (पालने)
शृणुधीhear
शृणुधी:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (श्रवणे)
गिरःsongs / hymns
गिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
रक्षguard
रक्ष:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (पालने)
तोकम्offspring / child
तोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
(समुच्चय/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootउत
त्मनाby (one’s) self / in person
त्मना:
करण
TypeNoun (instrumental of manner/means)
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘स्व/आत्मन्’)