Mantra 1
Sukta 8.79
Devata: Soma
Samhita Patha (Devanagari)
अयं कृत्नुरगृभीतो विश्वजिदुद्भिदित्सोमः । ऋषिर्विप्रः काव्येन ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं कृ॒त्नुरगृ॑भीतो विश्व॒जिदु॒द्भिदित्सोम॑: । ऋषि॒र्विप्र॒: काव्ये॑न ॥
Transliteration
ayáṃ kṛtnúr ágṛbhīto viśvá-jid úd-bhíd ít sómaḥ́ | ṛ́ṣir vípraḥ́ kā́vyena ||
Translation
This Soma is perfect in his working, unseized by limitation; a winner of the whole, a breaker upward of what is shut in. By the inspired poet’s vision he becomes the seer, the illumined one.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । कृ॒त्नुः । अगृ॑भीतः । वि॒श्व॒ऽजित् । उ॒त्ऽभित् । इत् । सोमः॑ । ऋषिः॑ । विप्रः॑ । काव्ये॑न ॥अयम् । कृत्नुः । अगृभीतः । विश्वजित् । उत्भित् । इत् । सोमः । ऋषिः । विप्रः । काव्येन ॥ayam | kṛtnuḥ | agṛbhītaḥ | viśva-jit | ut-bhit | it | somaḥ | ṛṣiḥ | vipraḥ | kāvyena
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृत्नुःactive/energetic; ready (in action)
कृत्नुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृत्नु- (प्रातिपदिक; विशेषण)
अगृभीतःunseized; not held back
अगृभीतः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootग्रह् (धातु) + अ- (निषेध) → अ-गृभीत (कृदन्त)
विश्वजित्all-conquering; winning all
विश्वजित्:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व- + जि (धातु ‘to conquer’) → विश्वजित् (समास/कृदन्त-स्वरूप)
उद्भित्bursting forth; breaking out
उद्भित्:
Kartā
TypeAdjective
Rootउद्- + भिद् (धातु ‘to split, break forth’) → उद्भित् (कृदन्त/विशेषण)
इत्indeed; just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय)
सोमःSoma (the pressed drink/deity)
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
ऋषिःseer
ऋषिः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि- (प्रातिपदिक)
विप्रःinspired sage; poet-priest
विप्रः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
काव्येनby/with poetic skill (poetry)
काव्येन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकाव्य- (प्रातिपदिक; ‘poetic art/poem’)