Mantra 9
Sukta 8.77
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
एता च्यौत्नानि ते कृता वर्षिष्ठानि परीणसा । हृदा वीड्वधारयः ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ता च्यौ॒त्नानि॑ ते कृ॒ता वर्षि॑ष्ठानि॒ परी॑णसा । हृ॒दा वी॒ड्व॑धारयः ॥
Transliteration
etā cyautnā́ni te kṛtā́ vārṣiṣṭhāni parī́ṇasā | hṛdā́ vīḷú adhārayaḥ ||
Translation
These are your luminous impulsions—your most abundant works—fashioned out of plenitude; and by the heart’s inner holding you have sustained the firm, resistant strength.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒ता । च्यौ॒त्नानि॑ । ते॒ । कृ॒ता । वर्षि॑ष्ठानि । परी॑णसा । हृ॒दा । वी॒ळु । अ॒धा॒र॒यः॒ ॥एता । च्यौत्नानि । ते । कृता । वर्षिष्ठानि । परीणसा । हृदा । वीळु । अधारयः ॥etā | cyautnāni | te | kṛtā | varṣiṣṭhāni | parīṇasā | hṛdā | vīḷu | adhārayaḥ
Word by Word
ए॒ताthese
ए॒ता:
कर्म (कृतानि इति क्रियायाः विशेष्य-विशेषणभावेन)
TypePronoun/Adjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
च्यौ॒त्नानि॑exploits, mighty deeds
च्यौ॒त्नानि॑:
कर्म (कृतानि—‘(these) exploits (were) done’)
TypeNoun
Rootच्यौत्/च्यौत्न (प्रातिपदिक; ‘प्रयत्न/पराक्रम/वीर्य’)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी—‘of you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृ॒ताdone, accomplished
कृ॒ता:
(कर्मणि-भावः) — ‘done’ इति कर्मविशेषणम्
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, भूतकृत्/कर्मणि क्त)
वर्षि॑ष्ठानि॒most excellent, greatest
वर्षि॑ष्ठानि॒:
कर्म (च्यौत्नानि—कर्मपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (superlative)
Rootवृध्/वर्ष (प्रातिपदिक) → वर्षिष्ठ (तमप्-प्रत्यय; अतिशय)
परी॑णसाwith abundance, by fullness
परी॑णसा:
करण (येन—‘by/with abundance, by fullness’)
TypeNoun
Rootपरीणस् (प्रातिपदिक; ‘प्रचुरता/समृद्धि/परिपूर्णता’)
हृ॒दाwith (the) heart
हृ॒दा:
करण (येन—‘with the heart’)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
वी॒ड्व॑धारयःyou held fast (steadfastly)
वी॒ड्व॑धारयः:
क्रिया (कर्तृ = त्वम्/इन्द्रः; कर्म = च्यौत्नानि/कृतानि)
TypeVerb (finite)
Rootधृ (धातु) + वीद्व (प्रातिपदिक; ‘वीड्व’ = दृढ/स्थिर/बलवान्, ‘strong/steadfast’)