Mantra 7
Sukta 8.77
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
शतब्रध्न इषुस्तव सहस्रपर्ण एक इत् । यमिन्द्र चकृषे युजम् ॥
Samhita Patha (IAST)
श॒तब्र॑ध्न॒ इषु॒स्तव॑ स॒हस्र॑पर्ण॒ एक॒ इत् । यमि॑न्द्र चकृ॒षे युज॑म् ॥
Transliteration
śatá-bradhna íṣuḥ táva sahásra-parṇa éka íd | yám índra cakṛṣé yújam ||
Translation
Yours is the hundred-knotted arrow, thousand-feathered, one and yet sufficient—by which, O Indra, you have made your yoked instrument of victory.
Padapatha (Word Analysis)
श॒तऽब्र॑ध्नः । इषुः॑ । तव॑ । स॒हस्र॑ऽपर्णः । एकः॑ । इत् । यम् । इ॒न्द्र॒ । च॒कृ॒षे । युज॑म् ॥शतब्रध्नः । इषुः । तव । सहस्रपर्णः । एकः । इत् । यम् । इन्द्र । चकृषे । युजम् ॥śata-bradhnaḥ | iṣuḥ | tava | sahasra-parṇaḥ | ekaḥ | it | yam | indra | cakṛṣe | yujam
Word by Word
शतब्रध्नःhundred-tawny/with a hundred tawny (steeds/rays)
शतब्रध्नः:
विशेषण (कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्धः) — ‘इषुः’ का विशेषण
TypeAdjective
Rootशत- + ब्रध्न (प्रातिपदिक ‘ब्रध्न’ = धूसर/भूरा, ‘dun, tawny’)
इषुःarrow; missile
इषुः:
कर्तृ (स्तुत्य/वर्ण्य विषय) अथवा सम्बोधनार्थे नाम
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘तव’ = ‘thy/your’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रपर्णःthousand-feathered; having a thousand vanes
सहस्रपर्णः:
विशेषण — ‘इषुः’ का विशेषण
TypeAdjective
Rootसहस्र- + पर्ण (प्रातिपदिक)
एकःone; single
एकः:
विशेषण — ‘इषुः’ का विशेषण
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed; just; even
इत्:
निपात (बल/निश्चय-प्रदर्शन)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; emphatic particle)
यम्whom/which
यम्:
कर्म — ‘युजम्’ के साथ समन्वय: ‘which yoke/companion’
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper) / Vocative
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चकृषेyou have made; you fashioned
चकृषे:
क्रिया (कर्तृ = ‘त्वम्/इन्द्रः’)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
युजम्a yoke-fellow; companion
युजम्:
कर्म — ‘made (him) a yoke-fellow/companion’
TypeNoun
Rootयुज् (प्रातिपदिक ‘युज’ = योक/सहचर; ‘yoke-fellow, mate’)