Mantra 7
Sukta 8.73
Rishi: Atri (explicitly referenced)
Devata: Aśvins
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अवन्तमत्रये गृहं कृणुतं युवमश्विना । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अव॑न्त॒मत्र॑ये गृ॒हं कृ॑णु॒तं यु॒वम॑श्विना । अन्ति॒ षद्भू॑तु वा॒मव॑: ॥
Transliteration
ávantam átraye gṛhám kṛṇutáṃ yuvám aśvinā | ánti ṣád bhūtu vām ávaḥ ||
Translation
Make for Atri a home that is protected, O you two Aśvins; near at hand may your help be established within us.
Padapatha (Word Analysis)
अव॑न्तम् । अत्र॑ये । गृ॒हम् । कृ॒णु॒तम् । यु॒वम् । अ॒श्वि॒ना॒ । अन्ति॑ । सत् । भू॒तु॒ । वा॒म् । अवः॑ ॥अवन्तम् । अत्रये । गृहम् । कृणुतम् । युवम् । अश्विना । अन्ति । सत् । भूतु । वाम् । अवः ॥avantam | atraye | gṛham | kṛṇutam | yuvam | aśvinā | anti | sat | bhūtu | vām | avaḥ
Word by Word
अवन्तम्protecting, helpful (as a protector)
अवन्तम्:
कर्म (गृहं का विशेषण) / कर्म-विशेषण
Typeविशेषण
Rootअवन्त (प्रातिपदिक; अव् ‘रक्षणे/पालने’ से) अथवा अवन्त् ‘सहायक/रक्षक’
अत्रयेfor Atri
अत्रये:
सम्प्रदान
Typeसंज्ञा (नाम)
Rootअत्रि (ऋषि-नाम)
गृहम्a house, dwelling
गृहम्:
कर्म
Typeसंज्ञा
Rootगृह (प्रातिपदिक)
कृणुतम्make (you two)!
कृणुतम्:
(मुख्य क्रिया) —
Typeक्रिया
Rootकृ (धातु) ‘करणे’
युवम्you two
युवम्:
कर्ता
Typeसर्वनाम
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
Typeसंज्ञा (सम्बोधन)
Rootअश्विन् (देवता-नाम; द्विवचन)
अन्तिnear, close by
अन्ति:
अधिकरण (निकटता/स्थान) / क्रिया-विशेषण
Typeअव्यय
Rootअन्ति (अव्यय)
सत्being; a presence
सत्:
कर्ता (भूतु का) / विधेय
Typeकृदन्त (विशेषण/संज्ञा)
Rootअस् (धातु) ‘भुवि’ → सत् (वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक)
भूतुlet it be
भूतु:
(मुख्य क्रिया) —
Typeक्रिया
Rootभू (धातु) ‘सत्तायाम्/भवने’
वाम्of you two / for you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive) / सम्प्रदान (यदि ‘for you two’ अर्थ)
Typeसर्वनाम
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → वाम्
अवःhelp, protection, aid
अवः:
कर्ता (भूतु का) / विधेय
Typeसंज्ञा
Rootअवस् (प्रातिपदिक; अव् ‘रक्षणे’ से)