Mantra 6
Sukta 8.73
Rishi: Atri (probable)
Devata: Aśvins
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अश्विना यामहूतमा नेदिष्ठं याम्याप्यम् । अन्ति षद्भूतु वामवः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒श्विना॑ याम॒हूत॑मा॒ नेदि॑ष्ठं या॒म्याप्य॑म् । अन्ति॒ षद्भू॑तु वा॒मव॑: ॥
Transliteration
aśvínā yāmahūtámā nediṣṭháṃ yā́mi ā́pyam | ánti ṣád bhūtu vām ávaḥ ||
Translation
O Aśvins, most invoked on the journey, I go toward your nearest, intimate reach; near at hand may your help be established within us.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒श्विना॑ । या॒म॒ऽहूत॑मा । नेदि॑ष्ठम् । या॒मि॒ । आप्य॑म् । अन्ति॑ । सत् । भू॒तु॒ । वा॒म् । अवः॑ ॥अश्विना । यामहूतमा । नेदिष्ठम् । यामि । आप्यम् । अन्ति । सत् । भूतु । वाम् । अवः ॥aśvinā | yāma-hūtamā | nediṣṭham | yāmi | āpyam | anti | sat | bhūtu | vām | avaḥ
Word by Word
अश्विनाO Aśvins (the twin horsemen)
अश्विना:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (dual address)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) < अश्व (horse) + -इन्
यामcome (you two)!
याम:
क्रिया (आह्वान-क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go/come’
हूतमाmost-invoked, most-called
हूतमा:
सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective
Rootहूतम (कृदन्त/विशेषण) < √ह्वा (ह्वयति) ‘to call’ (PPP) + तमप्
नेदिष्ठम्to the nearest (place), most near
नेदिष्ठम्:
कर्म/गन्तव्य (goal as object of motion)
TypeAdjective (superlative)
Rootनेदिष्ठ (विशेषण) < न॑दि/न॑द्? actually comparative base ‘near’ (निदि/नेद) + इष्ठ (superlative)
याम्याप्यम्reachable by the way/approach, attainable by going
याम्याप्यम्:
कर्म/गन्तव्य-विशेषण
TypeAdjective (compound)
Rootयाम्याप्य (विशेषण/नपुंसक) < याम्य (belonging to the path/going) + आप्य (reachable/attainable) < आप्/आप्नोति
अन्तिnear, close
अन्ति:
अधिकरण (स्थान-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअन्ति (अव्यय) < PIE *h₂enti ‘near, in front’
सत्sit (you two), be seated/present
सत्:
क्रिया (आह्वान-क्रिया)
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) ‘to sit’
भूतुlet it be
भूतु:
क्रिया (विधि/आशीः)
TypeVerb
Root√भू (भवति) ‘to be, become’
वाम्of you two / to you two
वाम्:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (context-dependent)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) — enclitic gen./dat. dual
अवःhelp, aid, favor
अवः:
कर्तृ/भाव (with भूतु: ‘let (your) help be…’)
TypeNoun
Rootअवस् (नपुंसक/पुं?) ‘help, favor, protection’