Mantra 6
Sukta 8.71
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं रयिं पुरुवीरमग्ने दाशुषे मर्ताय । प्र णो नय वस्यो अच्छ ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं र॒यिं पु॑रु॒वीर॒मग्ने॑ दा॒शुषे॒ मर्ता॑य । प्र णो॑ नय॒ वस्यो॒ अच्छ॑ ॥
Transliteration
tváṃ rayíṃ puruvī́ram ágne dāśúṣe mártāya | prá no naya vásyo áccha ||
Translation
You, O Agni, give the plenitude rich in many heroic powers to the mortal who offers; lead us forward toward the more excellent and happier state of being.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । र॒यिम् । पु॒रु॒ऽवीर॑म् । अग्ने॑ । दा॒शुषे॑ । मर्ता॑य । प्र । नः॒ । न॒य॒ । वस्यः॑ । अच्छ॑ ॥त्वम् । रयिम् । पुरुवीरम् । अग्ने । दाशुषे । मर्ताय । प्र । नः । नय । वस्यः । अच्छ ॥tvam | rayim | puru-vīram | agne | dāśuṣe | martāya | pra | naḥ | naya | vasyaḥ | accha
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिम्wealth, treasure
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
पुरुवीरम्rich in heroes / having many heroes
पुरुवीरम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootपुरुवीर- (प्रातिपदिक; पुरु + वीर)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper / to the giver (offerer)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeParticiple (perfect/active, Vedic) used as noun
Rootदाश्वस्- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/दश् ‘to worship, offer’)
मर्तायto a mortal
मर्ताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमर्त- (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नयlead (you lead)
नय:
क्रिया
TypeVerb
Root√नी (नयति) + (आज्ञार्थे लोट्)
वस्यःto the better (good) [path/state]
वस्यः:
कर्म (गन्तव्य-रूपेण)
TypeAdjective used substantively
Rootवस्यस्- (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-विशेषण)
अच्छtowards
अच्छ:
—
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय/उपसर्गार्थ)