Mantra 5
Sukta 8.71
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
यं त्वं विप्र मेधसातावग्ने हिनोषि धनाय । स तवोती गोषु गन्ता ॥
Samhita Patha (IAST)
यं त्वं वि॑प्र मे॒धसा॑ता॒वग्ने॑ हि॒नोषि॒ धना॑य । स तवो॒ती गोषु॒ गन्ता॑ ॥
Transliteration
yáṃ tváṃ vipra medhásātāv ágne hinóṣi dhánāya | sá tavótī góṣu gantā́ ||
Translation
Whom you, O Agni, drive forward—O inspired one—toward the winning of luminous intelligence and its gain, he comes into the herds of Light by your protection.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । त्वम् । वि॒प्र॒ । मे॒धऽसा॑तौ । अग्ने॑ । हि॒नोषि॑ । धना॑य । सः । तव॑ । ऊ॒ती । गोषु॑ । गन्ता॑ ॥यम् । त्वम् । विप्र । मेधसातौ । अग्ने । हिनोषि । धनाय । सः । तव । ऊती । गोषु । गन्ता ॥yam | tvam | vipra | medha-sātau | agne | hinoṣi | dhanāya | saḥ | tava | ūtī | goṣu | gantā
Word by Word
यम्whom/which
यम्:
कर्म (यम् = whom)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रO inspired sage (epithet)
विप्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
मेधसातौin the winning of wisdom/skill (in the contest for insight)
मेधसातौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमेधसाति (प्रातिपदिक; मेधस् + साति)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हिनोषिyou impel/drive
हिनोषि:
क्रिया
TypeVerb
Rootहि (धातु; Vedic ‘hinoti’ = प्रेरयति/चोदयति)
धनायfor wealth
धनाय:
सम्प्रदान (purpose/for)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तवof you/your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊतीwith (your) help/protection
ऊती:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
गोषुamong the cows/cattle
गोषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
गन्ताa goer/attainer; one who will reach
गन्ता:
कर्तृ (agent)
TypeVerbal noun / Agent noun
Rootगम् (धातु) → गन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)