HomeRig VedaMandala 8Sukta 71Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 8.71

Devata: Agni (Jātavedas), Hotṛ in the human community

अग्निं सूनुं सहसो जातवेदसं दानाय वार्याणाम् । द्विता यो भूदमृतो मर्त्येष्वा होता मन्द्रतमो विशि ॥

अ॒ग्निं सू॒नुं सह॑सो जा॒तवे॑दसं दा॒नाय॒ वार्या॑णाम् । द्वि॒ता यो भूद॒मृतो॒ मर्त्ये॒ष्वा होता॑ म॒न्द्रत॑मो वि॒शि ॥

agním sūnúṃ sáhaso jātávedasaṃ dānā́ya vā́ryāṇām | dvitā́ yó bhūd amṛ́to mártyeṣv ā́ hótā mandrátamo víśi ||

Agni—son of Force, Jātavedas—(we call) for the giving of the choicest boons: he who, though immortal, has become present among mortals as the priest of offering, the most gladdening in the people.

अ॒ग्निम् । सू॒नुम् । सह॑सः । जा॒तऽवे॑दसम् । दा॒नाय॑ । वार्या॑णाम् । द्वि॒ता । यः । भूत् । अ॒मृतः॑ । मर्त्ये॑षु । आ । होता॑ । म॒न्द्रऽत॑मः । वि॒शि ॥अग्निम् । सूनुम् । सहसः । जातवेदसम् । दानाय । वार्याणाम् । द्विता । यः । भूत् । अमृतः । मर्त्येषु । आ । होता । मन्द्रतमः । विशि ॥agnim | sūnum | sahasaḥ | jāta-vedasam | dānāya | vāryāṇām | dvitā | yaḥ | bhūt | amṛtaḥ | martyeṣu | ā | hotā | mandra-tamaḥ | viśi

अग्निम्Agni (as object: ‘Agni’)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सूनुम्son
सूनुम्:
कर्म (अग्निम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootसूनु- (प्रातिपदिक)
सहसःof might/strength
सहसः:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसहस्- (प्रातिपदिक)
जातवेदसम्Jātavedas (the all-knowing/knower of births)
जातवेदसम्:
कर्म (अग्निम् इत्यस्य विशेषण)
TypeNoun/Epithet
Rootजातवेदस्- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: जात- + वेदस्)
दानायfor giving, for bestowal
दानाय:
सम्प्रदान/प्रयोजन (दाने/दानार्थम्)
TypeNoun
Rootदान- (प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ इत्यस्मात्)
वार्याणाम्of desirable boons/treasures
वार्याणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of desirable goods/boons’)
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootवार्य- (प्रातिपदिक; ‘वरणीय/श्रेष्ठ/धन’)
द्विताa second time; again; in two ways (contextual)
द्विता:
क्रियाविशेषण (काल/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootद्विता (अव्यय; ‘द्विधा/द्वितीयवारम्’)
यःwho
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्यस्य)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भूत्became; was
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
अमृतःimmortal
अमृतः:
कर्तृ-विशेषण (यः … भूत्)
TypeAdjective/Noun
Rootअमृत- (प्रातिपदिक)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
अधिकरण (among mortals)
TypeNoun
Rootमर्त्य- (प्रातिपदिक)
to, towards; forth (preverb)
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग (आ-गमन/आ-समन्तात्-भाव)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
होताHotar (invoking priest)
होता:
कर्तृ (अग्नेः पदवी/नाम)
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’)
मन्द्रतमःmost gladdening/most delightful
मन्द्रतमः:
कर्तृ-विशेषण (होता)
TypeAdjective
Rootमन्द्र- (प्रातिपदिक) + तमप् (superlative)
विशिin the clan/among the people
विशि:
अधिकरण (in the clan/settlement)
TypeNoun
Rootविश्- (प्रातिपदिक; ‘कुल/जन/समुदाय’)