Mantra 18
Sukta 8.7
Rishi: Kāṇva (self-referential mention of Kaṇva supports Kāṇva authorship sphere)
Devata: Indra (helper of tribes/seers; giver of rāyí; common in such historical-legendary allusions)
Chandas: Triṣṭubh (probable; not fully verifiable from excerpt alone)
Samhita Patha (Devanagari)
येनाव तुर्वशं यदुं येन कण्वं धनस्पृतम् । राये सु तस्य धीमहि ॥
Samhita Patha (IAST)
येना॒व तु॒र्वशं॒ यदुं॒ येन॒ कण्वं॑ धन॒स्पृत॑म् । रा॒ये सु तस्य॑ धीमहि ॥
Transliteration
yénāva turváśaṃ yáduṃ yéná káṇvaṃ dhana-spṛ́tam | rāyé sú tásya dhīmahi ||
Translation
He by whom Turvaśa and Yadu were helped, he by whom Kaṇva was made a winner of riches—toward that Power we set our thought for the plenitude of being (rāyí).
Padapatha (Word Analysis)
येन॑ । आ॒व । तु॒र्वश॑म् । येन॑ । कण्व॑म् । ध॒न॒ऽस्पृत॑म् । रा॒ये । सु । तस्य॑ । धी॒म॒हि॒ ॥येन । आव । तुर्वशम् । येन । कण्वम् । धनस्पृतम् । राये । सु । तस्य । धीमहि ॥yena | āva | turvaśam | yena | kaṇvam | dhana-spṛtam | rāye | su | tasya | dhīmahi
Word by Word
येनby which; with which
येन:
करण (instrument) / हेतु-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अवdown; forth; (as preverb)
अव:
उपसर्गार्थः (directional/auxiliary)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात) अव-
तुर्वशम्Turvaśa (the Turvaśa prince/tribe)
तुर्वशम्:
कर्म (object)
TypeNoun (proper)
Rootतुर्वश (जनपद/राजवंश-नाम, प्रातिपदिक) तुर्वश-
यदुम्Yadu (the Yadu prince/tribe)
यदुम्:
कर्म (object)
TypeNoun (proper)
Rootयदु (जनपद/राजवंश-नाम, प्रातिपदिक) यदु-
येनby which; with which
येन:
करण (instrument) / हेतु-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
कण्वम्Kaṇva (the seer)
कण्वम्:
कर्म (object)
TypeNoun (proper)
Rootकण्व (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक) कण्व-
धनस्पृतम्wealth-winning; obtaining wealth
धनस्पृतम्:
विशेषणम् (of कण्वम्) / कर्म
TypeAdjective (past participle, used substantively)
Rootधन- + √स्पृश्/स्पृ (स्पर्शन/प्राप्ति) → स्पृत (कृदन्त) ; समासः: धन- + स्पृत
रायेfor wealth; for riches
राये:
सम्प्रदान (purpose/recipient)
TypeNoun
Rootराय्/रायि (स्त्री. प्रातिपदिक) राय-
सुindeed; surely
सु:
निपातार्थः (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootसु (निपात) सु-
तस्यof him; of that (one)
तस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) त-
धीमहिwe meditate; we reflect (upon)
धीमहि:
क्रिया (मुख्य क्रियापद); कर्ता = वयम् (implied)
TypeVerb
Root√धी (धी/ध्या—‘to think, meditate’)