Mantra 16
Sukta 8.7
Rishi: Kāṇva (lineage attribution likely)
Devata: Indra’s assisting powers (often Maruts/Soma drops); the imagery of rains and widening worlds suits Marut-Indra complex
Chandas: Triṣṭubh (probable; not fully verifiable from excerpt alone)
Samhita Patha (Devanagari)
ये द्रप्सा इव रोदसी धमन्त्यनु वृष्टिभिः । उत्सं दुहन्तो अक्षितम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ये द्र॒प्सा इ॑व॒ रोद॑सी॒ धम॒न्त्यनु॑ वृ॒ष्टिभि॑: । उत्सं॑ दु॒हन्तो॒ अक्षि॑तम् ॥
Transliteration
yé drapsā́ iva ródasī́ íti dhámanty ánu vṛṣṭíbhiḥ | útsaṃ dúhanto ákṣitam ||
Translation
They who, like shining drops, breathe and widen the two worlds with their rainings, milking out the inexhaustible spring—these are the powers that make the being fertile with streams of delight and knowledge.
Padapatha (Word Analysis)
ये । द्र॒प्साःऽइ॑व । रोद॑सी॒ इति॑ । धम॑न्ति । अनु॑ । वृ॒ष्टिऽभिः॑ । उत्स॑म् । दु॒हन्तः॑ । अक्षि॑तम् ॥ये । द्रप्साःइव । रोदसी इति । धमन्ति । अनु । वृष्टिभिः । उत्सम् । दुहन्तः । अक्षितम् ॥ye | drapsāḥ-iva | rodasī iti | dhamanti | anu | vṛṣṭi-bhiḥ | utsam | duhantaḥ | akṣitam
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
द्रप्साःdrops; spray-drops
द्रप्साः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-युगलार्थे ‘द्यावापृथिव्यौ’)
धमन्तिthey blow; they set in motion
धमन्ति:
—
TypeVerb
Rootध्मा (धातु; ‘धमति’)
अनुalong, after, in accordance with
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
वृष्टिभिःwith rains; by rain-showers
वृष्टिभिः:
करण
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
उत्सम्spring; fountain; source
उत्सम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउत्स (प्रातिपदिक)
दुहन्तःmilking; drawing (out)
दुहन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootदुह् (धातु) → दुहन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
अक्षितम्unexhausted; imperishable
अक्षितम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअ-क्षि-त (नञ् + √क्षि ‘क्षय’/‘क्षिणोति’ → ‘क्षय’), प्रातिपदिक ‘अक्षित’