Mantra 15
Sukta 8.7
Rishi: Kāṇva (Kaṇva lineage; hymn voice consistent with Kāṇva tradition)
Devata: Indra (or Indra with associated Maruts/Soma powers; 'adābhya' commonly epithet of Indra/Truth-power)
Chandas: Triṣṭubh (probable; not fully verifiable from excerpt alone)
Samhita Patha (Devanagari)
एतावतश्चिदेषां सुम्नं भिक्षेत मर्त्यः । अदाभ्यस्य मन्मभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ताव॑तश्चिदेषां सु॒म्नं भि॑क्षेत॒ मर्त्य॑: । अदा॑भ्यस्य॒ मन्म॑भिः ॥
Transliteration
etā́vataś cid eṣā́ṃ sumnáṃ bhíkṣeta mártyaḥ | adā́bhyasya mánmabhiḥ ||
Translation
Even to this extent a mortal may ask for their grace—by the inspired thought-formations of the Unassailable: for the true boon is the protection and uplift that cannot be overcome.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒ताव॑तः । चि॒त् । एषाम् । सु॒म्नम् । भि॒क्षे॒त॒ । मर्त्यः॑ । अदा॑भ्यस्य । मन्म॑ऽभिः ॥एतावतः । चित् । एषाम् । सुम्नम् । भिक्षेत । मर्त्यः । अदाभ्यस्य । मन्मभिः ॥etāvataḥ | cit | eṣām | sumnam | bhikṣeta | martyaḥ | adābhyasya | manma-bhiḥ
Word by Word
एतावतःof so much; of this extent
एतावतः:
सम्बन्ध (genitive relation) — ‘of this much/so much’
TypeAdjective/Pronoun (quantitative)
Rootएतावत् (प्रातिपदिक) < एतद् + वत्
चित्even; indeed
चित्:
— (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात/अव्यय)
एषाम्of these/of them
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of them’
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एषाम्
सुम्नम्favor; grace; benevolence
सुम्नम्:
कर्म (object) of भिक्षेत
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
भिक्षेतshould beg/seek
भिक्षेत:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√भिक्ष् (भिक्षँ) ‘to beg, request’
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
कर्ता (subject) of भिक्षेत
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ ‘to die’
अदाभ्यस्यof the unassailable one
अदाभ्यस्य:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of the unassailable (one)’
TypeAdjective (used substantively/genitively)
Rootअदाभ्य (प्रातिपदिक) ‘unassailable, not to be deceived/overcome’ (a common epithet, esp. of Indra/Agni etc.)
मन्मभिःwith thoughts/hymns (devotions)
मन्मभिः:
करण (instrument/means) — means of seeking
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक) ‘thought, devotion, hymn/mental act’