Mantra 10
Sukta 8.7
Rishi: Kaṇva lineage (Mandala 8 context; exact rishi not specified here)
Devata: Maruts (with explicit relation to Indra as vajrin)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (explicitly referenced; verse likely in Tr̥ṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रीणि सरांसि पृश्नयो दुदुह्रे वज्रिणे मधु । उत्सं कवन्धमुद्रिणम् ॥
Samhita Patha (IAST)
त्रीणि॒ सरां॑सि॒ पृश्न॑यो दुदु॒ह्रे व॒ज्रिणे॒ मधु॑ । उत्सं॒ कव॑न्धमु॒द्रिण॑म् ॥
Transliteration
trī́ṇi sarā́ṃsi pṛ́śnayo duduhre vájriṇe mádhu | útsaṃ kavándham udríṇam ||
Translation
The dappled ones have milked out three streams of sweetness for the wielder of the thunder-force; a spring, well-contained, rising upward—an inexhaustible source within.
Padapatha (Word Analysis)
त्रीणि॑ । सरां॑सि । पृश्न॑यः । दु॒दु॒ह्रे । व॒ज्रिणे॑ । मधु॑ । उत्स॑म् । कव॑न्धम् । उ॒द्रिण॑म् ॥त्रीणि । सरांसि । पृश्नयः । दुदुह्रे । वज्रिणे । मधु । उत्सम् । कवन्धम् । उद्रिणम् ॥trīṇi | sarāṃsi | pṛśnayaḥ | duduhre | vajriṇe | madhu | utsam | kavandham | udriṇam
Word by Word
त्रीणिthree
त्रीणि:
Karma (विशेष्य-सरांसि) / विशेषणम्
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
सरांसिlakes, pools (waters)
सरांसि:
Karma (दुदुह्रे—दोह्य-वस्तु) / कर्म
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
पृश्नयःthe speckled cows (Pṛśni-cows)
पृश्नयः:
Kartā (दुदुह्रे—कर्तृ)
TypeNoun
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक)
दुदुह्रेthey milked / have milked
दुदुह्रे:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दोहने)
वज्रिणेfor the wielder of the thunderbolt (Indra)
वज्रिणे:
Sampradāna (यस्यार्थे)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
मधुhoney, sweetness, mead
मधु:
Karma (दोह्य-द्रव्य)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
उत्सम्a spring, fountain
उत्सम्:
Karma (उद्रिणम्—विशेष्य)
TypeNoun
Rootउत्स (प्रातिपदिक)
कवन्धम्a barrel-like vessel; a (bulging) container
कवन्धम्:
Karma (उत्सम्—विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootकवन्ध (प्रातिपदिक)
उद्रिणम्watery; flowing; full of water
उद्रिणम्:
Karma (उत्सम्—विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउद्रिन् (प्रातिपदिक) अथवा उद्रि- (विशेषण-प्रातिपदिक)