HomeRig VedaMandala 8Sukta 69Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 8.69

Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (explicitly referenced)

आ तू सुशिप्र दम्पते रथं तिष्ठा हिरण्ययम् । अध द्युक्षं सचेवहि सहस्रपादमरुषं स्वस्तिगामनेहसम् ॥

आ तू सु॑शिप्र दम्पते॒ रथं॑ तिष्ठा हिर॒ण्यय॑म् । अध॑ द्यु॒क्षं स॑चेवहि स॒हस्र॑पादमरु॒षं स्व॑स्ति॒गाम॑ने॒हस॑म् ॥

ā́ tū suśíprā dampate ráthaṁ tiṣṭhā hiraṇyáyam | ádha dyukṣáṁ sacevahi sahásra-pādam aruṣáṁ svastí-gām anéhasam ||

Come, O fair-lipped Lord of the home: mount the golden chariot. Then yoke the shining steed—thousand-footed in its powers, ruddy with force—carrying us on the path of well-being, unwearying in its movement.

आ । तु । सु॒ऽशि॒प्र॒ । द॒म्ऽप॒ते॒ । रथ॑म् । ति॒ष्ठ॒ । हि॒र॒ण्यय॑म् । अध॑ । द्यु॒क्षम् । स॒चे॒व॒हि॒ । स॒हस्र॑ऽपादम् । अ॒रु॒षम् । स्व॒स्ति॒ऽगाम् । अ॒ने॒हस॑म् ॥आ । तु । सुशिप्र । दम्पते । रथम् । तिष्ठ । हिरण्ययम् । अध । द्युक्षम् । सचेवहि । सहस्रपादम् । अरुषम् । स्वस्तिगाम् । अनेहसम् ॥ā | tu | su-śipra | dam-pate | ratham | tiṣṭha | hiraṇyayam | adha | dyukṣam | sacevahi | sahasra-pādam | aruṣam | svasti-gām | anehasam

hither; towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
तूindeed; now; quickly
तू:
TypeIndeclinable
Rootतू (निपात)
सुशिप्रO fair-cheeked (Indra)
सुशिप्र:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootसु- + शिप्र (प्रातिपदिक ‘शिप्र’ = गाल/हनु)
दम्पतेO lord of the house (master)
दम्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदम्पति (प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
तिष्ठmount; stand upon
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
हिरण्ययम्golden
हिरण्ययम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक; हिरण्य ‘gold’ + -य)
अधthen; thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
द्युक्षम्shining; radiant
द्युक्षम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्युक्ष (प्रातिपदिक; ‘द्युक्ष’ = दीप्त/तेजस्विन्)
सचेवहिlet us drive/bring along together
सचेवहि:
TypeVerb (compound imperative)
Rootसच् (धातु ‘सच्’ = सह/अनुगमन) + वहि (वह् ‘to carry/drive’ लोट् 1द्वि)
सहस्रपादम्thousand-footed
सहस्रपादम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहस्र + पाद (समास; प्रातिपदिक)
अरुषम्the ruddy one; ruddy (steed)
अरुषम्:
कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
स्वस्तिगाम्well-going; bringing welfare
स्वस्तिगाम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वस्ति + गा (समास; ‘गाम्’ = गा/गो ‘going/going-one’)
अनेहसम्not lagging; unretarding; swift
अनेहसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेहस (प्रातिपदिक; a- + नेहस् ‘slowness/lag’)