Mantra 19
Sukta 8.68
Devata: Indra’s allied powers / Marut-like comrades (vāja-bandhavaḥ) in an Indraic hymn cluster
Samhita Patha (Devanagari)
न युष्मे वाजबन्धवो निनित्सुश्चन मर्त्यः । अवद्यमधि दीधरत् ॥
Samhita Patha (IAST)
न यु॒ष्मे वा॑जबन्धवो निनि॒त्सुश्च॒न मर्त्य॑: । अ॒व॒द्यमधि॑ दीधरत् ॥
Transliteration
ná yuṣmé vāja-bandhavo ninitsúś caná mártyaḥ | avádyam ádhi dīdharat ||
Translation
No mortal, O comrades bound to plenitude of force, can fasten any blame upon you; no hostile will can set a fault over your luminous working.
Padapatha (Word Analysis)
न । यु॒ष्मे इति॑ । वा॒ज॒ऽब॒न्ध॒वः॒ । नि॒नि॒त्सुः । च॒न । मर्त्यः॑ । अ॒व॒द्यम् । अधि॑ । दी॒ध॒र॒त् ॥न । युष्मे इति । वाजबन्धवः । निनित्सुः । चन । मर्त्यः । अवद्यम् । अधि । दीधरत् ॥na | yuṣme iti | vāja-bandhavaḥ | ninitsuḥ | cana | martyaḥ | avadyam | adhi | dīdharat
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध) अव्यय
युष्मेin/among you (you people)
युष्मे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजबन्धवःO kinsmen/friends of strength/prize (vāja)
वाजबन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाज-बन्धु (प्रातिपदिक; समास)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध) अव्यय
निनित्सुःone wishing to harm/assail (lit. intending)
निनित्सुः:
Kartā (as qualifier of subject) / —
TypeAdjective (verbal) / Participle
Rootनिनीष्/निनि- (इच्छार्थक धातु-आधारित; desiderative sense) / √नी (नय) से वैदिक इच्छार्थक-रूप
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय) अव्यय
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध) अव्यय
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक) < √मृ (मरणे)
अवद्यम्fault/blame; something blameworthy
अवद्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअवद्य (प्रातिपदिक) = ‘दोष/निन्द्य’ (a- + वद्य < √वद्/√वद् ‘to speak’ → ‘blameworthy/that which is to be blamed’)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa (locative sense ‘upon/over’)
TypeIndeclinable (preverb) / Postposition
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
दीधरत्has held/has borne (upon)
दीधरत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√धृ (धारणे) + उपसर्ग? (यहाँ बिना उपसर्ग) ; वैदिक परिपूर्ण/इंटेन्सिव-रूप: दी-धृ