HomeRig VedaMandala 8Sukta 66Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 8.66

Devata: Indra (Vṛtrahā)

कदू न्वस्याकृतमिन्द्रस्यास्ति पौंस्यम् । केनो नु कं श्रोमतेन न शुश्रुवे जनुषः परि वृत्रहा ॥

कदू॒ न्व१॒॑स्याकृ॑त॒मिन्द्र॑स्यास्ति॒ पौंस्य॑म् । केनो॒ नु कं॒ श्रोम॑तेन॒ न शु॑श्रुवे ज॒नुष॒: परि॑ वृत्र॒हा ॥

kadū́ nv asyā́kṛtam índrasyā́sti páuṃsyam | kénō nu kaṃ śrómatena ná śuśruve jánuṣaḥ pári vṛtrahā́ ||

What deed of Indra is not a manly power? By what hearing of it has anyone not heard, from birth onward, of the Slayer of the Coverer?—for his acts are the very tradition of awakening strength.

कत् । ऊँ॒ इति॑ । नु । अ॒स्य॒ । अकृ॑तम् । इन्द्र॑स्य । अ॒स्ति॒ । पौंस्य॑म् । केनो॒ इति॑ । नु । क॒म् । श्रोम॑तेन । न । शि॒श्रु॒वे॒ । ज॒नुषः॑ । परि॑ । वृ॒त्र॒ऽहा ॥कत् । ऊँ इति । नु । अस्य । अकृतम् । इन्द्रस्य । अस्ति । पौंस्यम् । केनो इति । नु । कम् । श्रोमतेन । न । शिश्रुवे । जनुषः । परि । वृत्रहा ॥kat | oṃ iti | nu | asya | akṛtam | indrasya | asti | paiṃsyam | keno iti | nu | kam | śromatena | na | śiśruve | januṣaḥ | pari | vṛtra-hā

कदूwhen indeed? / how ever?
कदू:
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्नाव्यय) + ऊ (निपात/एव) → कदू
नुnow; indeed; then
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
अस्यof him / of this (Indra)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आकृतम्done; accomplished; performed
आकृतम्:
विशेषण (to पौंस्यम्)
TypeAdjective/Participle
Rootआ + कृ (धातु) → कृत (कृदन्त) ; प्रातिपदिक: आकृत
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अस्तिis; exists
अस्ति:
— (सम्बन्धक क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पौंस्यम्manly power; virility; prowess
पौंस्यम्:
कर्तृ-विशेष्य (वाक्यविषय/प्रथमा)
TypeNoun (abstract)
Rootपुंस्/पुम्स् (प्रातिपदिक) → पौंस्य (भाव/गुणवाचक)
केनby what? with what means?
केन:
करण
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुindeed; then
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
कम्whom? which (one)?
कम्:
कर्म
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रोमतेनwith famed/renowned (power); with glorious (might)
श्रोमतेन:
करण
TypeAdjective/Noun
Rootश्रोमत् (प्रातिपदिक; ‘श्रवस्/श्रु’ से ‘श्रवण-सम्बद्ध/कीर्तिमत्’ अर्थ)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
शुश्रुवेhas been heard; is heard
शुश्रुवे:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → शुश्रुवे (परिपूर्ण/परफेक्ट)
जनुषःfrom birth; of (his) birth
जनुषः:
अपादान/अधिकरण (परि के साथ: ‘from/around since birth’ भाव)
TypeNoun
Rootजनुस् (प्रातिपदिक; ‘जन्’ से)
परिaround; all about; from all sides
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्ता (सम्बोधन/विषय: इन्द्र)
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)