HomeRig VedaMandala 8Sukta 66Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 8.66

Devata: Indra

कदू महीरधृष्टा अस्य तविषीः कदु वृत्रघ्नो अस्तृतम् । इन्द्रो विश्वान्बेकनाटाँ अहर्दृश उत क्रत्वा पणीँरभि ॥

कदू॑ म॒हीरधृ॑ष्टा अस्य॒ तवि॑षी॒: कदु॑ वृत्र॒घ्नो अस्तृ॑तम् । इन्द्रो॒ विश्वा॑न्बेक॒नाटाँ॑ अह॒र्दृश॑ उ॒त क्रत्वा॑ प॒णीँर॒भि ॥

kadū́ mahī́r adhṛ́ṣṭā asya tavíṣī́ḥ kadú vṛtra-ghnó astṛ́tam | índro víśvānbeka-nā́ṭāṃ ahár-dṛśa utá krátvā paṇī́ṃr abhí ||

When indeed did his vast, irresistible powers become fully stretched out? When did the slayer of Vṛtra extend himself into the plenitude of action? Indra, seeing with the vision of the Day, by the force of conscious will confronts and presses upon all the Paṇis (the hoarders), to recover the hidden riches of Light.

कत् । ऊँ॒ इति॑ । म॒हीः । अधृ॑ष्टाः । अ॒स्य॒ । तवि॑षीः । कत् । ऊँ॒ इति॑ । वृ॒त्र॒ऽघ्नः । अस्तृ॑तम् । इन्द्रः॑ । विश्वा॑न् । बे॒क॒ऽनाटा॑न् । अ॒हः॒ऽदृषः॑ । उ॒त । क्रत्वा॑ । प॒णीन् । अ॒भि ॥कत् । ऊँ इति । महीः । अधृष्टाः । अस्य । तविषीः । कत् । ऊँ इति । वृत्रघ्नः । अस्तृतम् । इन्द्रः । विश्वान् । बेकनाटान् । अहःदृषः । उत । क्रत्वा । पणीन् । अभि ॥kat | oṃ | iti | mahīḥ | adhṛṣṭāḥ | asya | taviṣīḥ | kat | oṃ iti | vṛtra-ghnaḥ | astṛtam | indraḥ | viśvān | beka-nāṭān | ahaḥ-dṛṣaḥ | uta | kratvā | paṇīn | abhi

कदूwhen indeed?
कदू:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्नाव्यय-प्रातिपदिक) + ऊ (निपात/एव) → कदू
महीःthe great (fem. pl.)
महीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमही (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘महान्/महती’)
अधृष्टाःundared, unassailed
अधृष्टाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootधृष् (धातु ‘धृष्’ = धैर्ये/साहसे) → धृष्ट (कृदन्त, क्त) + अ- (निषेध) = अधृष्ट
अस्यof him / of this (Indra)
अस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
तविषीः(his) mighty powers
तविषीः:
Kartā
TypeNoun
Rootतविषी (स्त्री-प्रातिपदिक)
कदुwhen?
कदु:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्नाव्यय-प्रातिपदिक) → कदु (वेदिक-रूप)
वृत्रघ्नःVṛtra-slayer (Indra)
वृत्रघ्नः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृत्रघ्न (प्रातिपदिक; वृत्र + घ्न ‘slayer’)
अस्तृतम्has spread out / has laid low (i.e., accomplished the overthrow)
अस्तृतम्:
Karma (implied object/achievement)
TypeVerb (participial predicate)
Rootस्तृ (धातु; ‘स्तृ’ = स्तरणे/विस्तारे) → अ- + स्तृत (कृदन्त, क्त) = अस्तृत
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वान्all
विश्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
बेकनाटान्the Becanāṭas (hostile beings/tribe)
बेकनाटान्:
Karma
TypeNoun
Rootबेकनाट (प्रातिपदिक; दस्यु/शत्रु-विशेषनाम/जातिवाचक)
अहर्दृशःday-seeing / visible by day
अहर्दृशः:
Karma
TypeAdjective
Rootअहर्दृश (प्रातिपदिक; अहन् + दृश् ‘day-seeing’, ‘seen by day’)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
क्रत्वाby (his) resolve / power of will
क्रत्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (पुं-प्रातिपदिक) → क्रत्वा (तृतीया एकवचन; वेदिक-रूप)
पणीन्the Paṇis
पणीन्:
Karma
TypeNoun
Rootपणि (पुं-प्रातिपदिक; ‘stingy trader/hoarder’, Panis)
अभिagainst / towards
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)