HomeRig VedaMandala 8Sukta 66Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 8.66

Devata: Indra

निखातं चिद्यः पुरुसम्भृतं वसूदिद्वपति दाशुषे । वज्री सुशिप्रो हर्यश्व इत्करदिन्द्रः क्रत्वा यथा वशत् ॥

निखा॑तं चि॒द्यः पु॑रुसम्भृ॒तं वसूदिद्वप॑ति दा॒शुषे॑ । व॒ज्री सु॑शि॒प्रो हर्य॑श्व॒ इत्क॑र॒दिन्द्र॒: क्रत्वा॒ यथा॒ वश॑त् ॥

nikhā́taṃ cid yáḥ purusaṃbhṛtáṃ vasū́did vápati dāśúṣe | vajrī́ suśiprò háryaśva ít karad índraḥ krátvā yáthā váśat ||

Even what is buried and heaped up in many layers of substance, he brings out and bestows on the giver; Indra, thunder-armed, strong in utterance, with tawny steeds, accomplishes it by will and insight as he chooses.

निखा॑तम् । चि॒त् । यः । पु॒रु॒ऽस॒म्भृ॒तम् । वसु॑ । उत् । इत् । वप॑ति । दा॒शुषे॑ । व॒ज्री । सु॒ऽशि॒प्रः । हरि॑ऽअश्वः । इत् । क॒र॒त् । इन्द्रः॑ । क्रत्वा॑ । यथा॑ । वश॑त् ॥निखातम् । चित् । यः । पुरुसम्भृतम् । वसु । उत् । इत् । वपति । दाशुषे । वज्री । सुशिप्रः । हरिअश्वः । इत् । करत् । इन्द्रः । क्रत्वा । यथा । वशत् ॥nikhātam | cit | yaḥ | puru-sambhṛtam | vasu | ut | it | vapati | dāśuṣe | vajrī | su-śi praḥ | hari-aśvaḥ | it | karat | indraḥ | kratvā | yathā | vaśat

निखातम्(a treasure) dug in/hidden
निखातम्:
कर्म (of वपति)
TypeParticiple (past passive)
Rootनि-√खन् (खनति) / खात (PPP)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
यःwho
यः:
कर्ता (of वपति / करद्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुसम्भृतम्much-collected, abundantly stored
पुरुसम्भृतम्:
कर्म (of वपति)
TypeAdjective/Participle (PPP) used adjectivally
Rootपुरु- + सम्-√भृ (भृणोति) → सम्भृत (PPP)
वसुwealth, treasure
वसु:
कर्म (of वपति)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
ईत्just, indeed
ईत्:
TypeIndeclinable particle
Rootईत्/इत् (निपात)
वपतिbestows, dispenses
वपति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वप् (वपति)
दाशुषेto the pious giver/worshipper
दाशुषे:
सम्प्रदान (recipient)
TypeParticiple used as noun (to the worshipper/giver)
Root√दाश् (दाशति/दाशते) → दाश्वांस् (perf. act. ptc.)
वज्रीthe wielder of the thunderbolt
वज्री:
कर्ता (apposition to यः = इन्द्रः)
TypeNoun (epithet)
Rootवज्रिन् (प्रातिपदिक)
सुशिप्रःfair-lipped, handsome-jawed
सुशिप्रः:
कर्ता (apposition)
TypeAdjective
Rootसु- + शिप्र (प्रातिपदिक)
हर्यश्वःhaving tawny steeds
हर्यश्वः:
कर्ता (apposition)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootहरि- + अश्व (प्रातिपदिक) → हर्यश्व
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable particle
Rootइत् (निपात)
करत्did, accomplished
करत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्रत्वाby (his) resolve/power
क्रत्वा:
करण (means/instrument)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
वशत्he had mastery, he ruled
वशत्:
क्रिया (in yathā-clause)
TypeVerb (injunctive/aoristic sense) / finite form used predicatively
Root√वश् (वशति) / वश (state of control)