HomeRig VedaMandala 8Sukta 60Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 8.60

Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; needs metrical verification)

अग्ने जरितर्विश्पतिस्तेपानो देव रक्षसः । अप्रोषिवान्गृहपतिर्महाँ असि दिवस्पायुर्दुरोणयुः ॥

अग्ने॒ जरि॑तर्वि॒श्पति॑स्तेपा॒नो दे॑व र॒क्षस॑: । अप्रो॑षिवान्गृ॒हप॑तिर्म॒हाँ अ॑सि दि॒वस्पा॒युर्दु॑रोण॒युः ॥

agné járitar viśpátiṣ tepā́nó deva rákṣasaḥ | apróṣivān gṛhá-patir mahā́m asi divás pāyúr duroṇa-yúḥ ||

O Agni, O singer’s companion, lord of the dwelling, blazing, O god, against the powers of darkness. Unfailing, master of the house, you are great—the protector of the luminous heaven and the one who longs for the true home.

अग्ने॑ । जरि॑तः । वि॒श्पतिः॑ । ते॒पा॒नः । दे॒व॒ । र॒क्षसः॑ । अप्रो॑षिऽवान् । गृ॒हऽप॑तिः । म॒हान् । अ॒सि॒ । दि॒वः । पा॒युः । दि॒रो॒ण॒ऽयुः ॥अग्ने । जरितः । विश्पतिः । तेपानः । देव । रक्षसः । अप्रोषिवान् । गृहपतिः । महान् । असि । दिवः । पायुः । दिरोणयुः ॥agne | jaritaḥ | viśpatiḥ | tepānaḥ | deva | rakṣasaḥ | aproṣi-vān | gṛha-patiḥ | mahān | asi | divaḥ | pāyuḥ | diroṇa-yuḥ

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
जरितःof the singer/praiser
जरितः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Root√गॄ (गिर्/गॄ) ‘स्तु’ → जरितृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विश्पतिः(you are) lord of the clan/household
विश्पतिः:
कर्तृ (of implied ‘असि’)
TypeNoun
Rootविश्- ‘कुल/गृह’ + पति- (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पानःdrinking; having drunk (esp. soma/oblations)
पानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Root√पा ‘पिब’ → पान- (कृदन्त)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
रक्षसःof the demon (Rakṣas)
रक्षसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरक्षस्- (प्रातिपदिक)
अप्रोषिवान्not assailing; non-hostile
अप्रोषिवान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रोषि- (Vedic adj. ‘hostile/assailing’); नञ्-अ + -वान् (मतुप्)
गृहपतिःhouse-lord; master of the house
गृहपतिः:
कर्तृ (of ‘असि’)
TypeNoun
Rootगृह- + पति- (प्रातिपदिक)
महान्great
महान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Root√अस् ‘भू’
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्- (प्रातिपदिक)
पायुःprotector; guardian
पायुः:
कर्तृ (apposition to Agni)
TypeNoun
Root√पा ‘रक्ष’/√पा ‘पालन’ → पायु- (प्रातिपदिक)
दुरोणयुःseeking/guarding the house; house-haunting (protector of the dwelling)
दुरोणयुः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootदुरोण- ‘गृह/आवास’ + यु- (प्रातिपदिक; ‘going/attached to’)