HomeRig VedaMandala 8Sukta 60Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 8.60

Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; needs metrical verification)

सप्त होतारस्तमिदीळते त्वाग्ने सुत्यजमह्रयम् । भिनत्स्यद्रिं तपसा वि शोचिषा प्राग्ने तिष्ठ जनाँ अति ॥

स॒प्त होता॑र॒स्तमिदी॑ळते॒ त्वाग्ने॑ सु॒त्यज॒मह्र॑यम् । भि॒नत्स्यद्रिं॒ तप॑सा॒ वि शो॒चिषा॒ प्राग्ने॑ तिष्ठ॒ जनाँ॒ अति॑ ॥

saptá hotā́ras tám íd īḷate tvā́gne su-tyájám áhrayam | bhinátsy ádrim tápasā ví śóciṣā prá̄gne tiṣṭha jánā̃ áti ||

Seven priest-powers adore you alone, O Agni, the one hard to abandon, the tireless. You cleave the rock by your tapas, and by your wide-shining flame; stand forth in front, O Agni, and lead us beyond the ordinary human limits.

स॒प्त । होता॑रः । तम् । इत् । ई॒ळ॒ते॒ । त्वा॒ । अग्ने॑ । सु॒ऽत्यज॑म् । अह्र॑यम् । भि॒नत्सि । अद्रि॑म् । तप॑सा । वि । शो॒चिषा॑ । प्र । अ॒ग्ने॒ । ति॒ष्ठ॒ । जना॑न् । अति॑ ॥सप्त । होतारः । तम् । इत् । ईळते । त्वा । अग्ने । सुत्यजम् । अह्रयम् । भिनत्सि । अद्रिम् । तपसा । वि । शोचिषा । प्र । अग्ने । तिष्ठ । जनान् । अति ॥sapta | hotāraḥ | tam | it | īḷate | tvā | agne | su-tyajam | ahrayam | bhinatsi | adr im | tapasā | vi | śociṣā | pra | agne | tiṣṭha | janān | ati

सप्तseven
सप्त:
विशेषण (होतॄन् विशेषयति)
TypeIndeclinable (numeral used adjectivally)
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक) < PIE *septm̥
होतारःthe Hotṛ-priests (invokers)
होतारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक); कर्तरि-नाम, √हु (जुहोति) ‘to pour/offer’
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्indeed, just
इद्:
सम्बोधन/वाक्य-प्रबलक
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
ईळतेthey praise/invoke
ईळते:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईळ्/√ईड् (वेद.) ‘to praise, invoke’
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सुत्यजम्easy to abandon/leave (i.e., not to be forsaken lightly)
सुत्यजम्:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootसु-त्यज (प्रातिपदिक); सु- ‘well/easily’ + त्यज ‘to abandon’ (from √त्यज्)
अह्रयम्not deceitful, straight
अह्रयम्:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootअ-ह्रय (प्रातिपदिक); नञ् + ह्रय ‘crooked/false’ (cf. √ह्रि/ह्रय् in Vedic usage)
भिनत्he splits
भिनत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भिद् ‘to split, break’
स्यद्रिम्the ‘syadri’ rock/mountain (the obstructing mountain)
स्यद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्यद्रि (प्रातिपदिक; वेद. ‘flowing rock/mountain’, epithet of a mountain/obstacle)
तपसाby heat, by ardor
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) < √तप् ‘to heat, burn’
विapart, asunder, forth
वि:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
शोचिषाwith flame/splendor
शोचिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक) < √शुच् ‘to shine, be bright’
प्रforth, forward
प्र:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तिष्ठstand!
तिष्ठ:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्था ‘to stand’
जनान्peoples, men
जनान्:
कर्म (अति-गमनस्य)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) ‘people’
अतिover, beyond
अति:
क्रिया-विशेषक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)