Mantra 1
Sukta 8.6
Rishi: Kaṇva (Kaṇva family; RV 8.6 attributed to Kaṇvas)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (likely; compact praise verse)
Samhita Patha (Devanagari)
महाँ इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमाँ इव । स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे ॥
Samhita Patha (IAST)
म॒हाँ इन्द्रो॒ य ओज॑सा प॒र्जन्यो॑ वृष्टि॒माँ इ॑व । स्तोमै॑र्व॒त्सस्य॑ वावृधे ॥
Transliteration
mahā́ṃ índro yá ójasā parjányo vṛṣṭímāṃ iva | stómair vatsásya vāvṛdhe ||
Translation
Great is Indra by his force, like Parjanya heavy with rain; by our hymns he increases, as the growing life within is nourished—so the power of illumination swells in the seeker.
Padapatha (Word Analysis)
म॒हान् । इन्द्रः॑ । यः । ओज॑सा । प॒र्जन्यः॑ । वृ॒ष्टि॒मान्ऽइ॑व । स्तोमैः॑ । व॒त्सस्य॑ । व॒वृ॒धे॒ ॥महान् । इन्द्रः । यः । ओजसा । पर्जन्यः । वृष्टिमान्इव । स्तोमैः । वत्सस्य । ववृधे ॥mahān | indraḥ | yaḥ | ojasā | parjanyaḥ | vṛṣṭimān-iva | stomaiḥ | vatsasya | vavṛdhe
Word by Word
म॒हाँgreat
म॒हाँ:
Kartā (कर्तृ-सम्बन्धी विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) ← √मह् ‘to be great’
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā (य-सम्बन्धः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ओजसाwith strength, by might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
पर्जन्यःParjanya (rain-god)
पर्जन्यः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
वृष्टिमान्possessing rain, rain-laden
वृष्टिमान्:
Kartā (कर्तृ-सम्बन्धी विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक) + मतुप् (-मान्)
इवlike, as
इव:
(उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव
स्तोमैःwith praises, by hymns
स्तोमैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
वत्सस्यof the calf
वत्सस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
वावृधेhas grown, has increased
वावृधे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् ‘to grow, increase’ (with reduplication: वावृध-)