HomeRig VedaMandala 8Sukta 59Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 8.59

Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (uncertain; needs metrical verification)

इन्द्रावरुणा यदृषिभ्यो मनीषां वाचो मतिं श्रुतमदत्तमग्रे । यानि स्थानान्यसृजन्त धीरा यज्ञं तन्वानास्तपसाभ्यपश्यम् ॥

इन्द्रा॑वरुणा॒ यदृ॒षिभ्यो॑ मनी॒षां वा॒चो म॒तिं श्रु॒तम॑दत्त॒मग्रे॑ । यानि॒ स्थाना॑न्यसृजन्त॒ धीरा॑ य॒ज्ञं त॑न्वा॒नास्तप॑सा॒भ्य॑पश्यम् ॥

índrāvaruṇā yád ṛṣíbhyo manīṣā́ṃ vā́co matíṃ śrutám adattam ágre | yā́ni sthā́nāny asṛ́janta dhī́rā yajñáṃ tanvā́nās tápasā́bhy àpaśyam ||

O Indra and Varuṇa, when in the beginning you gave to the seers the inspired thought, the mind of the word, the hearing that receives—then the steadfast sages created the stations; and as they extended the sacrifice, by inner heat they beheld (its truth).

इन्द्रा॑वरुणा । यत् । ऋ॒षिऽभ्यः॑ । म॒नी॒षाम् । वा॒चः । म॒तिम् । श्रु॒तम् । अ॒द॒त्त॒म् । अग्रे॑ । यानि॑ । स्थाना॑नि । अ॒सृ॒ज॒न्त॒ । धीराः॑ । य॒ज्ञम् । त॒न्वा॒नाः । तप॑सा । अ॒भि । अ॒प॒श्य॒म् ॥इन्द्रावरुणा । यत् । ऋषिभ्यः । मनीषाम् । वाचः । मतिम् । श्रुतम् । अदत्तम् । अग्रे । यानि । स्थानानि । असृजन्त । धीराः । यज्ञम् । तन्वानाः । तपसा । अभि । अपश्यम् ॥indrāvaruṇā | yat | ṛṣi-bhyaḥ | manīṣām | vācaḥ | matim | śrutam | adattam | agre | yāni | sthānāni | asṛjanta | dhīrāḥ | yajñam | tanvānāḥ | tapasā | abhi | apaśyam

इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (समास)
यत्that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋषिभ्यःto the seers
ऋषिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
मनीषाम्insight, inspired thought
मनीषाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
वाचःof speech
वाचः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
मतिम्thought, intention
मतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
श्रुतम्heard (traditional/received)
श्रुतम्:
कर्म
TypeParticiple
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त, क्त)
अदत्तम्you two gave
अदत्तम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु) (अद्-आगमयुक्तः)
अग्रेat first, in the beginning
अग्रे:
अधिकारण
TypeIndeclinable (adverbial locative)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
यानिwhich (things)
यानि:
कर्म (असृजन्त इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्थानानिplaces, stations
स्थानानि:
कर्म
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
असृजन्तthey created, they set in place
असृजन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
धीराःthe wise (ones)
धीराः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootधीरा (प्रातिपदिक)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
तन्वानाःspreading/performing (it)
तन्वानाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootतन् (धातु) → तन्वान (कृदन्त, शानच्; आत्मनेपद-प्रयोगः)
तपसाby austerity, by ardor
तपसा:
करण
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
अभ्यपश्यम्he/one saw clearly, beheld
अभ्यपश्यम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + अभि (उपसर्ग)