HomeRig VedaMandala 8Sukta 59Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 8.59

Devata: Indra-Varuṇa (dual) with associated ‘seven sisters’ (speech/rays/waters as supporting powers)
Chandas: Jagatī (probable; needs metrical verification)

घृतप्रुषः सौम्या जीरदानवः सप्त स्वसारः सदन ऋतस्य । या ह वामिन्द्रावरुणा घृतश्चुतस्ताभिर्धत्तं यजमानाय शिक्षतम् ॥

घृ॒त॒प्रुष॒: सौम्या॑ जी॒रदा॑नवः स॒प्त स्वसा॑र॒: सद॑न ऋ॒तस्य॑ । या ह॑ वामिन्द्रावरुणा घृत॒श्चुत॒स्ताभि॑र्धत्तं॒ यज॑मानाय शिक्षतम् ॥

ghṛtápruṣaḥ saumyā́ jī́radānavo saptá svásāraḥ sádana ṛtásya | yā́ ha vām indrāvaruṇā ghṛtáścutaḥ tā́bhir dhattaṃ yájamānāya śikṣatam ||

Ghee-sprinkling, Soma-nourished, giving the ‘aged’ (mature) riches—seven sisters seated in the home of Ṛta: those, O Indra and Varuṇa, that drip with clarified light, by them uphold the sacrificer; by them train and lead him in the right way.

घृ॒त॒ऽप्रुषः॑ । सौम्याः॑ । जी॒रऽदा॑नवः । स॒प्त । स्वसा॑रः । सद॑ने । ऋ॒तस्य॑ । याः । ह॒ । वा॒म् । इ॒न्द्रा॒व॒रु॒णा॒ । घृ॒त॒ऽश्चुतः॑ । ताभिः॑ । ध॒त्त॒म् । यज॑मानाय । शि॒क्ष॒त॒म् ॥घृतप्रुषः । सौम्याः । जीरदानवः । सप्त । स्वसारः । सदने । ऋतस्य । याः । ह । वाम् । इन्द्रावरुणा । घृतश्चुतः । ताभिः । धत्तम् । यजमानाय । शिक्षतम् ॥ghṛta-pruṣaḥ | saumyāḥ | jīra-dānavaḥ | sapta | svasāraḥ | sadane | ṛtasya | yāḥ | ha | vām | indrāvaruṇā | ghṛta-ścutaḥ | tābhiḥ | dhattam | yajamānāya | śikṣatam

घृतप्रुषःghee-sprinkling (ones)
घृतप्रुषः:
Kartā
TypeAdjective
Rootघृत-प्रुष् (प्रुष् ‘छिड़कना/छिटकना’ से कृत समास-प्रातिपदिक)
सौम्याःSoma-related, belonging to Soma
सौम्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसौम्य (सोम-सम्बन्धी)
जीरदानवःswift-giving (streams/offerings); lit. ‘quick-danu’
जीरदानवः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootजीर-दानु (समास-प्रातिपदिक; दानु ‘द्रव/रस/दान’)
सप्तseven
सप्त:
Kartā
TypeNumeral
Rootसप्तन्
स्वसारःsisters
स्वसारः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
सदनेin the seat/abode
सदने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदन (प्रातिपदिक; √सद् ‘सीदति/आसीन होना’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
याःwho/which (f.)
याः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
वाम्of you two / your
वाम्:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन रूप ‘वाम्’)
इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
Sambodhana
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास)
घृतश्चुतःghee-dripping/flowing with ghee (f. pl.)
घृतश्चुतः:
Kartā
TypeAdjective (participle)
Rootघृत-श्चुत (कृदन्त; √च्युत्/√श्च्युत् ‘टपकना/बहना’)
ताभिःwith those (f.)
ताभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
धत्तम्place/establish (you two)!
धत्तम्:
TypeVerb
Root√धा (धत्तम् = लोट्, मध्यमपुरुष, द्विवचन)
यजमानायfor the sacrificer
यजमानाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; √यज् से)
शिक्षतम्teach/instruct (you two)!
शिक्षतम्:
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षतम् = लोट्, मध्यमपुरुष, द्विवचन)