Mantra 3
Sukta 8.56
Rishi: Kāṇva / Kāṇvāyana (uncertain from excerpt)
Devata: Indra (context of granting/abundance)
Chandas: Not securely determinable from excerpt alone
Samhita Patha (Devanagari)
शतं मे गर्दभानां शतमूर्णावतीनाम् । शतं दासाँ अति स्रजः ॥
Samhita Patha (IAST)
श॒तं मे॑ गर्द॒भानां॑ श॒तमूर्णा॑वतीनाम् । श॒तं दा॒साँ अति॒ स्रज॑: ॥
Transliteration
śatáṃ me gardabhā́nāṃ śatám ūrṇā́vatīnām | śatáṃ dāsā́n áti srájaḥ ||
Translation
A hundred for me—of burden-bearing strengths, a hundred of wool-bearing fullnesses; a hundred servants surpassing garlands: so the ordered plentitudes gather, forming supports for the work.
Padapatha (Word Analysis)
श॒तम् । मे॒ । ग॒र्द॒भाना॑म् । श॒तम् । ऊर्णा॑ऽवतीनाम् । श॒तम् । दा॒सान् । अति॑ । स्रजः॑ ॥शतम् । मे । गर्दभानाम् । शतम् । ऊर्णावतीनाम् । शतम् । दासान् । अति । स्रजः ॥śatam | me | gardabhānām | śatam | ūrṇāvatīnām | śatam | dāsān | ati | srajaḥ
Word by Word
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (मे इति स्वामिसम्बन्धेन ‘मे’ इत्यस्य वस्तु)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (स्वामित्व/सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गर्दभानाम्of donkeys
गर्दभानाम्:
सम्बन्ध (शतम् इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः: ‘a hundred of donkeys’)
TypeNoun
Rootगर्दभ (प्रातिपदिक)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (मे इति स्वामिसम्बन्धेन)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
ऊर्णावतीनाम्of wool-bearing (she-animals)
ऊर्णावतीनाम्:
सम्बन्ध (शतम् इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः: ‘a hundred of the wool-bearing (females)’)
TypeAdjective (feminine substantive used as noun)
Rootऊर्णावती (प्रातिपदिक; ऊर्णा + वत्/वती)
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (मे इति स्वामिसम्बन्धेन)
TypeNoun (numeral)
Rootशत (प्रातिपदिक)
दासान्Dāsas / servants / foes (Dāsa-people)
दासान्:
Karma (गणनायां/प्राप्तौ ‘a hundred Dāsas’)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, over
अति:
(क्रियाविशेषणभावः) ‘beyond/over’—स्रजः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
स्रजःgarlands / strings (wreaths)
स्रजः:
Karma (अति इत्यनेन सह: ‘beyond garlands/strings’)
TypeNoun
Rootस्रज् (प्रातिपदिक)