Mantra 4
Sukta 8.5
Rishi: Kaṇvas (explicit: kaṇvāsaḥ)
Devata: Aśvins
Chandas: Gāyatrī (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
पुरुप्रिया ण ऊतये पुरुमन्द्रा पुरूवसू । स्तुषे कण्वासो अश्विना ॥
Samhita Patha (IAST)
पु॒रु॒प्रि॒या ण॑ ऊ॒तये॑ पुरुम॒न्द्रा पु॑रू॒वसू॑ । स्तु॒षे कण्वा॑सो अ॒श्विना॑ ॥
Transliteration
purupriyā́ ṇa ūtáye purumandrā́ purūvasū́ | stuṣé kaṇvā́so aśvínā ||
Translation
Much-beloved for our help, much-delighting, rich in abiding plenitudes—thus we, the Kaṇvas, affirm the Aśvins in praise.
Padapatha (Word Analysis)
पु॒रु॒ऽप्रि॒या । नः॒ । ऊ॒तये॑ । पु॒रु॒ऽम॒न्द्रा । पु॒रु॒वसू॑ इति॑ पु॒रु॒ऽवसू॑ । स्तु॒षे । कण्वा॑सः । अ॒श्विना॑ ॥पुरुप्रिया । नः । ऊतये । पुरुमन्द्रा । पुरुवसू इति पुरुवसू । स्तुषे । कण्वासः । अश्विना ॥puru-priyā | naḥ | ūtaye | puru-mandrā | puruvasūitipuru-vasū | stuṣe | kaṇvāsaḥ | aśvinā
Word by Word
पुरुप्रियाःmuch-beloved / dear to many
पुरुप्रियाः:
विशेषण (कर्तृ/सम्प्रदान-सम्बन्धे) — अश्विनोः
TypeAdjective
Rootपुरु- + प्रिय (प्रातिपदिक) अथवा बहुव्रीहि-समास-प्रातिपदिक ‘पुरुप्रिय’
णःto us / our
णः:
सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध (our) — सन्दर्भानुसार
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) — नः
ऊतयेfor help, for protection
ऊतये:
सम्प्रदान (for aid) / प्रयोजन
TypeNoun
Rootऊति (स्त्री. प्रातिपदिक) ‘help, aid’
पुरुमन्द्राःmuch-gladdening / very delightful
पुरुमन्द्राः:
विशेषण — अश्विनोः
TypeAdjective
Rootपुरु- + मन्द्र (प्रातिपदिक); कर्मधारय/बहुव्रीहि-समास ‘पुरुमन्द्र’
पुरूवसूrich in many goods / possessing much wealth
पुरूवसू:
विशेषण — अश्विनौ (कर्तृ-सम्बन्धः स्तुतौ)
TypeAdjective
Rootपुरु- + वसु (प्रातिपदिक) ‘good, wealth’; समास-प्रातिपदिक ‘पुरूवसु’
स्तुषेI praise
स्तुषे:
क्रिया (अहं कर्ता) — ‘I praise’
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवने)
कण्वासःthe Kaṇvas (seers/poets)
कण्वासः:
कर्ता (स्तुषे इत्यस्य) — ‘we, the Kaṇvas’
TypeNoun
Rootकण्व (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)
अश्विनाthe Aśvins (the twin horsemen)
अश्विना:
कर्म (whom I praise) — अश्विनौ
TypeNoun
Rootअश्विन् (देवता-नाम; प्रातिपदिक)