Mantra 22
Sukta 8.5
Rishi: Kāṇva (Kanva lineage)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify per edition)
Samhita Patha (Devanagari)
कदा वां तौग्र्यो विधत्समुद्रे जहितो नरा । यद्वां रथो विभिष्पतात् ॥
Samhita Patha (IAST)
क॒दा वां॑ तौ॒ग्र्यो वि॑धत्समु॒द्रे ज॑हि॒तो न॑रा । यद्वां॒ रथो॒ विभि॒ष्पता॑त् ॥
Transliteration
kadā́ vāṃ táugryo vidhat samudré jahitó narā | yád vāṃ rátho víbhiḥ patā́t ||
Translation
When will Taugra, abandoned in the ocean, serve you, O two heroes—when your chariot flies with its powers? (So too) may your swift rescue reach us in our peril.
Padapatha (Word Analysis)
क॒दा । वा॒म् । तौ॒ग्र्यः । वि॒ध॒त् । स॒मु॒द्रे । ज॒हि॒तः । न॒रा॒ । यत् । वा॒म् । रथः॑ । विऽभिः॑ । पता॑त् ॥कदा । वाम् । तौग्र्यः । विधत् । समुद्रे । जहितः । नरा । यत् । वाम् । रथः । विभिः । पतात् ॥kadā | vām | taugryaḥ | vidhat | samudre | jahitaḥ | narā | yat | vām | rathaḥ | vi-bhiḥ | patāt
Word by Word
कदाwhen?
कदा:
Adhikaraṇa (काल-अधिकरण) / प्रश्न
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्नाव्यय)
वाम्to you two / of you two
वाम्:
Sampradāna/सम्बन्ध (context-dependent: ‘to you two’ or ‘of you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (युवाम्-प्रत्ययः)
तौग्र्यःTaugra (a patronymic/epithet; the Taugrian one)
तौग्र्यः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootतौग्र्य- (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)
विधत्arranges/ordains; performs (rites); bestows
विधत्:
Kriyā (verbal action)
TypeVerb
Rootधा (√धा) with vi-; present stem विधा-
समुद्रेin the sea
समुद्रे:
Adhikaraṇa (स्थान-अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र-
जहितःabandoned, left
जहितः:
Kartā (as predicate to ‘नरा’/subject) / विशेषण
TypeParticiple
Rootहा (√हा ‘to abandon’) → past passive participle जहित-
नराO two men/heroes (you two)
नरा:
Kartā (vocative-like address/subject in sense) / सम्बोधन
TypeNoun
Rootनर-
यत्when/that
यत्:
Clause-linker
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद् (सम्बन्ध/यद्-तद्)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (युवाम्-प्रत्ययः)
रथःthe chariot
रथः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ-
विभिष्पतात्may it rush forth/spread out strongly (Vedic: ‘may it drive out/push through’)
विभिष्पतात्:
Kriyā (wish/possibility)
TypeVerb
Root√भिष्/√भ्यस्? (Vedic; with vi-; desiderative/intensive-like formation) + optative ending