Mantra 19
Sukta 8.5
Rishi: Kāṇva (Kanva lineage)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify per edition)
Samhita Patha (Devanagari)
यो ह वां मधुनो दृतिराहितो रथचर्षणे । ततः पिबतमश्विना ॥
Samhita Patha (IAST)
यो ह॑ वां॒ मधु॑नो॒ दृति॒राहि॑तो रथ॒चर्ष॑णे । तत॑: पिबतमश्विना ॥
Transliteration
yó ha vāṃ mádhuno dr̥tír ā́hito rathacárṣaṇe | tátas pibatam aśvinā ||
Translation
That skin-bag of honeyed sweetness which is set out for you, O masters of the moving chariot—drink from it, O Aśvins. Receive the delight that strengthens the journey of the soul.
Padapatha (Word Analysis)
यः । ह॒ । वा॒म् । मधु॑नः । दृतिः॑ । आऽहि॑तः । र॒थ॒ऽचर्ष॑णे । ततः॑ । पि॒ब॒त॒म् । अ॒श्वि॒ना॒ ॥यः । ह । वाम् । मधुनः । दृतिः । आहितः । रथचर्षणे । ततः । पिबतम् । अश्विना ॥yaḥ | ha | vām | madhunaḥ | dṛtiḥ | āhitaḥ | ratha-carṣaṇe | tataḥ | pibatam | aśvinā
Word by Word
यःwho (he/that which)
यः:
सम्बन्ध/विशेषण (यः = ‘who/which’, correlating to ततः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हindeed, surely
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / सम्भाव्य कर्म (acc.: ‘you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
मधुनःof honey, of sweet drink
मधुनः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of honey/sweet drink’)
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
दृतिःskin-bag, leather vessel
दृतिः:
कर्तृ (आहितः इत्यस्य विषयः—‘the skin-bag is placed’)
TypeNoun
Rootदृति- (प्रातिपदिक; ‘leather bag/skin, vessel’)
आहितःplaced, set, deposited
आहितः:
— (विशेषण; क्रियाविशेषण-भावः)
TypeParticiple (past passive) / Adjective
Rootआ-धा (धातु) → आहित- (कृदन्त, क्त)
रथचर्षणेO you two of the chariot-going folk / O chariot-lords
रथचर्षणे:
सम्बोधन
TypeNoun (compound, vocative) / Epithet
Rootरथ- + चर्षणि- (प्रातिपदिक; ‘men/people’, esp. ‘charioteers/folk’)
ततःfrom there, thence
ततः:
अपादान (source: ‘from there/from that [vessel]’)
TypeIndeclinable (ablatival adverb) / Pronoun-derived
Rootतद्- (सर्वनाम) + तसिल् (ablatival) → ततः
पिबतम्drink (you two)!
पिबतम्:
क्रिया (कर्तृ: अश्विनौ; कर्म: मधु)
TypeVerb
Rootपा (धातु ‘to drink’)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun (proper) / Deity-name
Rootअश्विन्- (प्रातिपदिक; dual of the Aśvins)