HomeRig VedaMandala 8Sukta 48Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 8.48

Devata: Soma

त्वं हि नस्तन्वः सोम गोपा गात्रेगात्रे निषसत्था नृचक्षाः । यत्ते वयं प्रमिनाम व्रतानि स नो मृळ सुषखा देव वस्यः ॥

त्वं हि न॑स्त॒न्व॑: सोम गो॒पा गात्रे॑गात्रे निष॒सत्था॑ नृ॒चक्षा॑: । यत्ते॑ व॒यं प्र॑मि॒नाम॑ व्र॒तानि॒ स नो॑ मृळ सुष॒खा दे॑व॒ वस्य॑: ॥

tvaṃ hí nas tanváḥ soma gopā́ gā́tre-gā́tre ní-sasatthā nṛ-cákṣāḥ | yát te vayáṃ prá-mināma vratā́ni sá no mṛḷa su-sákhā deva vásyaḥ ||

Thou indeed art the guardian of our being, O Soma; in each limb and in every part thou hast taken thy seat, O seer of men. If we have diminished thy laws of right working, then be gracious to us—O god, our good friend, most ready to give the best.

त्वम् । हि । नः॒ । त॒न्वः॑ । सो॒म॒ । गो॒पाः । गात्रे॑ऽगात्रे । नि॒ऽस॒सत्थ॑ । नृ॒ऽचक्षाः॑ । यत् । ते॒ । व॒यम् । प्र॒ऽमि॒नाम॑ । व्र॒तानि॑ । सः । नः॒ । मृ॒ळ॒ । सु॒ऽस॒खा । दे॒व॒ । वस्यः॑ ॥त्वम् । हि । नः । तन्वः । सोम । गोपाः । गात्रेगात्रे । निससत्थ । नृचक्षाः । यत् । ते । वयम् । प्रमिनाम । व्रतानि । सः । नः । मृळ । सुसखा । देव । वस्यः ॥tvam | hi | naḥ | tanvaḥ | soma | gopāḥ | gātre--gātre | ni-sasattha | nṛ-cakṣāḥ | yat | te | vayam | pra-mināma | vratāni | saḥ | naḥ | mṛḷa | su-sakhā | deva | vasyaḥ

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तन्वःbody, person (of us)
तन्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतनू (स्त्री. प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (पुं. प्रातिपदिक)
गोपाःprotector, guardian
गोपाः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण त्वम्-सम्बद्धः)
TypeNoun
Rootगोपा (पुं. प्रातिपदिक; गो+पा)
गात्रेin (each) limb
गात्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगात्र (नपुं. प्रातिपदिक)
गात्रेin every limb
गात्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगात्र (नपुं. प्रातिपदिक)
निषसत्थाःyou have sat down / you are seated
निषसत्थाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootनि-षद् (धातु: षद् ‘to sit’; उपसर्ग: नि)
नृचक्षाःman-observing, watching men
नृचक्षाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective/Noun
Rootनृचक्षस् (प्रातिपदिक; नृ+चक्षस् ‘man-seeing’)
यत्whatever (that)
यत्:
कर्म (प्रमिनाम् इत्यस्य)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रमिनामwe have diminished / violated
प्रमिनाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-मी (धातु: मी ‘to diminish/measure’; उपसर्ग: प्र)
व्रतानिvows, ordinances
व्रतानि:
कर्म
TypeNoun
Rootव्रत (नपुं. प्रातिपदिक)
सःhe / that (one)
सः:
कर्तृ (आशीर्वचन/प्रार्थना-वाक्ये ‘सः’ = ‘he/that one (Soma)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मृळbe gracious (to), have mercy
मृळ:
क्रिया
TypeVerb
Rootमृळ्/मृड् (धातु ‘to be gracious, to pity’)
सुषखाO good friend
सुषखा:
सम्बोधन
TypeAdjective/Noun
Rootसु- + सखि/सख (प्रातिपदिक; ‘good friend’)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (पुं. प्रातिपदिक)
वस्यःwhat is better / a better boon
वस्यः:
कर्म (मृळ इत्यस्य—‘grant (what is) better’)
TypeAdjective (comparative)
Rootवस्/वसु (तुल्य-प्रातिपदिक; वस्यस् ‘better, more excellent’)