Mantra 32
Sukta 8.45
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
दभ्रं चिद्धि त्वावतः कृतं शृण्वे अधि क्षमि । जिगात्विन्द्र ते मनः ॥
Samhita Patha (IAST)
द॒भ्रं चि॒द्धि त्वाव॑तः कृ॒तं शृ॒ण्वे अधि॒ क्षमि॑ । जिगा॑त्विन्द्र ते॒ मन॑: ॥
Transliteration
dabhraṃ cíd dhí tvāvataḥ kṛtáṃ śṛṇvé ádhi kṣámi | jigā́tv indra te mánaḥ ||
Translation
Even a small act done by one who has you is heard upon the earth; may your mind, O Indra, come swiftly toward us (to our call).
Padapatha (Word Analysis)
द॒भ्रम् । चि॒त् । हि । त्वाव॑तः । कृ॒तम् । शृ॒ण्वे । अधि॑ । क्षमि॑ । जिगा॑तु । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । मनः॑ ॥दभ्रम् । चित् । हि । त्वावतः । कृतम् । शृण्वे । अधि । क्षमि । जिगातु । इन्द्र । ते । मनः ॥dabhram | cit | hi | tvāvataḥ | kṛtam | śṛṇve | adhi | kṣami | jigātu | indra | te | manaḥ
Word by Word
द॒भ्रम्a little, a small (thing/amount)
द॒भ्रम्:
कर्म (श्रुण्वे इत्यस्य) / विषय
TypeAdjective (used substantively)
Rootदभ्र (प्रातिपदिक) < PIE *dhabh- (अल्प/क्षुद्रार्थ) (निश्चित व्युत्पत्तिः वैदिक-प्रयोगाधिष्ठिता)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
हिfor, indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
त्वावतःof you / of one possessing you (i.e., belonging to you)
त्वावतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of/for one like you’
TypeAdjective (genitival)
Rootत्वावत् (प्रातिपदिक; त्वा + वत् ‘युक्त/सम्पन्न’)
कृतम्done, made, accomplished
कृतम्:
कर्म (श्रुण्वे) / विषय
TypeParticiple (past passive)
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
शृण्वेI hear
शृण्वे:
कर्तृ (अहं) — ‘I (as speaker)’
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
अधिupon, over; with regard to
अधि:
अधिकरण-सम्बन्धे सहायक
TypeIndeclinable (preverb/adposition)
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
क्षमिon the earth, on the ground
क्षमि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootक्षम् (प्रातिपदिक ‘भूमि/पृथिवी’) → क्षमि (सप्तमी एकवचन, वैदिक रूप)
जिगातुlet (it) go/come, let it reach
जिगातु:
कर्तृ (मनः) — ‘let the mind go/come’
TypeVerb
Rootगम् (धातु) with reduplication (जि-) → जिगातु
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘your’
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
मनःmind, intention
मनः:
कर्तृ (जिगातु) / कर्ता
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)