Mantra 21
Sukta 8.45
Rishi: Unknown/Not specified in provided input (RV 8.45 traditionally attributed within the Kāṇva corpus; exact r̥ṣi requires external pada-anukramaṇī confirmation).
Devata: Indra
Chandas: Not specified in provided input (likely a common Indra-stotra meter in Book 8; requires metrical scan for certainty).
Samhita Patha (Devanagari)
स्तोत्रमिन्द्राय गायत पुरुनृम्णाय सत्वने । नकिर्यं वृण्वते युधि ॥
Samhita Patha (IAST)
स्तो॒त्रमिन्द्रा॑य गायत पुरुनृ॒म्णाय॒ सत्व॑ने । नकि॒र्यं वृ॑ण्व॒ते यु॒धि ॥
Transliteration
stótram índrāya gāyata puru-nṛ́mṇāya sátvane | nakír yaṁ vṛṇvate yudhí ||
Translation
Sing the hymn to Indra, the Power of many manly strengths, the embodiment of victorious force; for none can choose and master Him in the inner battle.
Padapatha (Word Analysis)
स्तो॒त्रम् । इन्द्रा॑य । गा॒य॒त॒ । पु॒रु॒ऽनृ॒म्णाय । सत्व॑ने । नकिः॑ । यम् । वृ॒ण्व॒ते । यु॒धि ॥स्तोत्रम् । इन्द्राय । गायत । पुरुनृम्णाय । सत्वने । नकिः । यम् । वृण्वते । युधि ॥stotram | indrāya | gāyata | puru-nṛmṇāya | satvane | nakiḥ | yam | vṛṇvate | yudhi
Word by Word
स्तोत्रम्a hymn of praise
स्तोत्रम्:
कर्म (गायत ‘sing’ का) / (वाक्ये कर्मरूपेण)
TypeNoun
Rootस्तोत्र- (स्तु ‘to praise’ > स्तोत्र ‘praise-hymn’)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र-
गायतsing (you all)!
गायत:
(आज्ञा) कर्तृ-प्रवर्तक; कर्ता = ‘यूयम्’ (अध्याहृत)
TypeVerb
Rootगै (गायति) ‘to sing’
पुरुनृम्णायfor the much-mighty (abounding in heroic strength)
पुरुनृम्णाय:
सम्प्रदान (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु- + नृम्ण- (नृम्ण ‘manly strength, heroic might’)
सत्वनेfor the strong/powerful one
सत्वने:
सम्प्रदान (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसत्वन- (सत्वन्/सत्वन ‘strength, power; the strong one’)
नकिःno one
नकिः:
कर्ता (निषेधवाचकः ‘कोऽपि न’)
TypeIndeclinable/Pronoun-like particle
Rootनकिस् (न + किः)
यम्whom
यम्:
कर्म (वृण्वते ‘choose’ का)
TypePronoun
Rootयद्- (relative pronoun)
वृण्वतेchooses
वृण्वते:
कर्ता = (इन्द्रः) अध्याहृत; कर्म = यम्
TypeVerb
Rootवृ (वृणोति) ‘to choose’
युधिin battle
युधि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयुध्- (युध् ‘battle’)