Mantra 6
Sukta 8.44
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
मन्द्रं होतारमृत्विजं चित्रभानुं विभावसुम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥
Samhita Patha (IAST)
म॒न्द्रं होता॑रमृ॒त्विजं॑ चि॒त्रभा॑नुं वि॒भाव॑सुम् । अ॒ग्निमी॑ळे॒ स उ॑ श्रवत् ॥
Transliteration
mandráṁ hótāram ṛtvíjaṁ citrábhānuṁ vibhā́vasum | agním īḷe sá u śravat ||
Translation
I aspire to Agni—the gladdening Priest, the season-knower, the many-rayed, the widely-luminous. May he indeed hear and respond to our call.
Padapatha (Word Analysis)
म॒न्द्रम् । होता॑रम् । ऋ॒त्विज॑म् । चि॒त्रऽभा॑नुम् । वि॒भाऽव॑सुम् । अ॒ग्निम् । ई॒ळे॒ । सः । ऊँ॒ इति॑ । श्र॒व॒त् ॥मन्द्रम् । होतारम् । ऋत्विजम् । चित्रभानुम् । विभावसुम् । अग्निम् । ईळे । सः । ऊँ इति । श्रवत् ॥mandram | hotāram | ṛtvijam | citra-bhānum | vibhāvasum | agnim | īḷe | saḥ | oṃ iti | śravat
Word by Word
मन्द्रम्gladdening, pleasant (one)
मन्द्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमन्द्र- (प्रातिपदिक)
होतारम्the Hotṛ-priest, invoker
होतारम्:
Karma
TypeNoun
Rootहोतृ- (प्रातिपदिक; √हु ‘यजने/होमे’)
ऋत्विजम्the officiating priest (at the proper season)
ऋत्विजम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत्विज्- (प्रातिपदिक; ऋतु + यज्/इज्)
चित्रभानुम्of bright/variegated radiance
चित्रभानुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचित्रभानु- (प्रातिपदिक; चित्र + भानु)
विभावसुम्all-shining, widely radiant
विभावसुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविभावसु- (प्रातिपदिक; वि + भा + वसु)
अग्निम्Agni (fire-god)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
ईळेI praise, I invoke
ईळे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ईळ्/ईड् (स्तुतौ/प्रार्थनायाम्; वैदिक)
सःhe (that one = Agni)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed, surely
उ:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात/अव्यय)
श्रवत्may he hear (us), let him listen
श्रवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (श्रवणे)