Mantra 4
Sukta 8.44
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
उत्ते बृहन्तो अर्चयः समिधानस्य दीदिवः । अग्ने शुक्रास ईरते ॥
Samhita Patha (IAST)
उत्ते॑ बृ॒हन्तो॑ अ॒र्चय॑: समिधा॒नस्य॑ दीदिवः । अग्ने॑ शु॒क्रास॑ ईरते ॥
Transliteration
út te bṛhánto arcáyaḥ samidhānásya dīdivaḥ | agne śukrā́sa īrate ||
Translation
Upward rise your vast flaming rays, O Agni, when you are kindled and shining; your bright energies surge and move into action.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । ते॒ । बृ॒हन्तः॑ । अ॒र्चयः॑ । स॒म्ऽइ॒धा॒नस्य॑ । दी॒दि॒ऽवः॒ । अग्ने॑ । शु॒क्रासः॑ । ई॒र॒ते॒ ॥उत् । ते । बृहन्तः । अर्चयः । सम्इधानस्य । दीदिवः । अग्ने । शुक्रासः । ईरते ॥ut | te | bṛhantaḥ | arcayaḥ | sam-idhānasya | dīdi-vaḥ | agne | śukrāsaḥ | īrate
Word by Word
उत्up; forth; indeed
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/निपात)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बृहन्तःthe great ones
बृहन्तः:
कर्तृ (of ‘अर्चयः’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबृहन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक; < बृह् ‘to grow, be great’)
अर्चयःpraisers; singers (of praise)
अर्चयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्चि/अर्च् (धातु ‘to praise, sing’); here noun from √अर्च्
समिधानस्यof the kindled (one); of the kindling (fire)
समिधानस्य:
सम्बन्ध (genitive relation with ‘दीदिवः’/context)
TypeParticiple (adjectival) used as noun-genitive
Rootसम्-इध् (धातु ‘to kindle’) → समिधान (कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रत्यय) ‘being kindled’
दीदिवःthe shining ones; the radiant (praisers)
दीदिवः:
कर्तृ (of implied/understood action with preceding phrase) / apposition to ‘बृहन्तः अर्चयः’
TypeAdjective (used substantively)
Rootदीदिवस् (विशेषण-प्रातिपदिक; from √दीप्/√दिव् ‘to shine’ with reduplication, ‘shining, radiant’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शुक्रासःthe bright ones; the shining (flames/rays)
शुक्रासः:
कर्तृ (of ‘ईरते’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुक्र (विशेषण-प्रातिपदिक ‘bright, pure, shining’)
ईरतेthey rise; they are set in motion
ईरते:
— (finite verb)
TypeVerb
Rootईर्/इर् (धातु; Vedic: ‘to set in motion, to rise, to hasten’)