Mantra 18
Sukta 8.44
Devata: Agni (as Svaḥ-pati)
Samhita Patha (Devanagari)
ईशिषे वार्यस्य हि दात्रस्याग्ने स्वर्पतिः । स्तोता स्यां तव शर्मणि ॥
Samhita Patha (IAST)
ईशि॑षे॒ वार्य॑स्य॒ हि दा॒त्रस्या॑ग्ने॒ स्व॑र्पतिः । स्तो॒ता स्यां॒ तव॒ शर्म॑णि ॥
Transliteration
ī́śiṣe vā́ryasya hí dātrásyāgne svàr-patiḥ | stótā syāṃ táva śármaṇi ||
Translation
You rule over the choice boons, for you are the giver, O Agni, lord of the luminous world. May I be your singer, dwelling in your sheltering peace.
Padapatha (Word Analysis)
ईशि॑षे । वार्य॑स्य । हि । दा॒त्रस्य॑ । अ॒ग्ने॒ । स्वः॑ऽपतिः । स्तो॒ता । स्या॒म् । तव॑ । शर्म॑णि ॥ईशिषे । वार्यस्य । हि । दात्रस्य । अग्ने । स्वःपतिः । स्तोता । स्याम् । तव । शर्मणि ॥īśiṣe | vāryasya | hi | dātrasya | agne | svaḥ-patiḥ | stotā | syām | tava | śamarṇi
Word by Word
ईशिषेyou rule / you are master
ईशिषे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootईश् (धातु) / ईश्- (प्रातिपदिक) → ईश् ‘to own, be master’
वार्यस्यof the choice/precious (wealth)
वार्यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation) — ‘of …’
TypeNoun (neuter) / Adjectival substantive
Rootवार्य- (प्रातिपदिक) < वर् ‘to choose’ (इच्छनीय/श्रेष्ठ)
हिfor / indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
दात्रस्यof the giver
दात्रस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (masculine) / Agent-noun
Rootदात्र- (प्रातिपदिक) < √दा ‘to give’ (दाता/दान-सम्बन्धी)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन (address)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
स्वःपतिःthe lord of heaven
स्वःपतिः:
कर्तृ (of implied ‘is/are’ or in apposition)
TypeNoun (compound)
Rootस्वःपति- (प्रातिपदिक) = स्वः (स्वर् ‘heaven’) + पति- ‘lord’
स्तोताa praiser
स्तोता:
कर्तृ (of ‘स्याम्’)
TypeNoun (agent)
Rootस्तोतृ- (प्रातिपदिक) < √स्तु ‘to praise’
स्याम्may I be
स्याम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्मणिin (your) shelter/protection
शर्मणि:
अधिकरण (locus) — ‘in’
TypeNoun
Rootशर्मन्- (प्रातिपदिक) ‘shelter, protection, comfort’