Mantra 12
Sukta 8.44
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निः प्रत्नेन मन्मना शुम्भानस्तन्वं स्वाम् । कविर्विप्रेण वावृधे ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्निः प्र॒त्नेन॒ मन्म॑ना॒ शुम्भा॑नस्त॒न्वं१॒॑ स्वाम् । क॒विर्विप्रे॑ण वावृधे ॥
Transliteration
agníḥ pratnéna mánmanā śúmbhānas tanvàṃ svā́m | kavír vípreṇa vāvṛdhe ||
Translation
Agni, with the ancient inspired intention, adorning his own being, grows as the seer—he increases through the illumined mind of the sage.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निः । प्र॒त्नेन॑ । मन्म॑ना । शुम्भा॑नः । त॒न्व॑म् । स्वाम् । क॒विः । विप्रे॑ण । व॒वृ॒धे॒ ॥अग्निः । प्रत्नेन । मन्मना । शुम्भानः । तन्वम् । स्वाम् । कविः । विप्रेण । ववृधे ॥agniḥ | pratnena | manmanā | śumbhānaḥ | tanvam | svām | kaviḥ | vipreṇa | vavṛdhe
Word by Word
अग्निःAgni (the fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
प्रत्नेनwith the ancient (one); by ancient (wisdom/means)
प्रत्नेन:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रत्न- (प्रातिपदिक)
मन्मनाwith (his) thought/intent
मन्मना:
करण
TypeNoun
Rootमन्मन्- (प्रातिपदिक; ‘thought, intention’)
शुम्भानःadorning; making splendid
शुम्भानः:
कर्तृ (अग्निः के विशेषणरूपेण)
TypeVerb-participle
Rootशुभ् (धातु) → शुम्भ् (वेदिक/प्रयोगभेद), शुम्भान- (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त)
तन्वम्(his) body/self
तन्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनू-/तन्व्- (प्रातिपदिक; ‘body, self’)
स्वाम्his own
स्वाम्:
कर्म (तन्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्व- (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)
कविःthe seer/poet (Agni)
कविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
विप्रेणby/with the inspired sage (priest)
विप्रेण:
करण
TypeNoun
Rootविप्र- (प्रातिपदिक)
वावृधेhas grown; has become strong/prosperous
वावृधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) — ववृध् (परिपूर्ण/वेदिक पुनरुक्त-आधार), वावृधे (लिट्)