Mantra 11
Sukta 8.44
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने नि पाहि नस्त्वं प्रति ष्म देव रीषतः । भिन्धि द्वेषः सहस्कृत ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्ने॒ नि पा॑हि न॒स्त्वं प्रति॑ ष्म देव॒ रीष॑तः । भि॒न्धि द्वेष॑: सहस्कृत ॥
Transliteration
agne ní pāhi nas tváṃ práti ṣma deva ríṣataḥ | bhindhí dvéṣaḥ sahaḥ-kṛta ||
Translation
O Agni, guard us from below and on every side; stand facing the injurer, O divine Power. Break apart the hostility forged by force—shatter the will of enmity.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । नि । पा॒हि॒ । नः॒ । त्वम् । प्रति॑ । स्म॒ । दे॒व॒ । रिष॑तः । भि॒न्धि । द्वेषः॑ । स॒हः॒ऽकृ॒त॒ ॥अग्ने । नि । पाहि । नः । त्वम् । प्रति । स्म । देव । रिषतः । भिन्धि । द्वेषः । सहःकृत ॥agne | ni | pāhi | naḥ | tvam | prati | sma | deva | riṣataḥ | bhindhi | dveṣaḥ | sahaḥ-kṛta
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक) < PIE *h₁n̥gʷnis
निdown; in; (as preverb)
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
पा॑हिprotect!
पा॑हि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘रक्षणे’
नःus; of us / for us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थ) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रति॑against; toward
प्रति॑:
—
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
ष्मindeed; just; pray
ष्म:
—
TypeIndeclinable
Rootष्म (निपात)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
रीष॑तःof the assailant; of the injurer
रीष॑तः:
अपादान/सम्बन्ध (यस्य विरुद्धम्)
TypeParticiple used as noun/adjective
Rootरीष् (धातु) ‘हिंसायाम्/क्षतौ’ → वर्तमान-कृदन्त ‘रीषत्’
भि॒न्धिsplit; shatter!
भि॒न्धि:
क्रिया
TypeVerb
Rootभिद् (धातु) ‘भेदने’
द्वेषःhatred; hostility
द्वेषः:
कर्म (भिन्दि इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootद्वेष- (प्रातिपदिक) < द्विष् ‘द्वेषे’
सहस्कृतmade strong; force-wrought; strengthened
सहस्कृत:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Participle (compound)
Rootसहस्- (प्रातिपदिक ‘बलम्’) + कृ (धातु) ‘करणे’ → कृत (भूतकृदन्त)