Mantra 9
Sukta 8.43
Devata: Agni (latent fire in waters/plants)
Samhita Patha (Devanagari)
अप्स्वग्ने सधिष्टव सौषधीरनु रुध्यसे । गर्भे सञ्जायसे पुनः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒प्स्व॑ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुन॑: ॥
Transliteration
apsv àgne sadhíṣ ṭáva sá oṣádhīr ánu rudhyase | gárbhe sán jāyase púnaḥ ||
Translation
In the waters, O Agni, is your seat; there you take hold of the plants. In the womb you are born again—ever re-arising as the hidden fire within life’s depths.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒प्ऽसु । अ॒ग्ने॒ । सधिः॑ । तव॑ । सः । ओष॑धीः । अनु॑ । रु॒ध्य॒से॒ । गर्भे॑ । सन् । जा॒य॒से॒ । पुन॒रिति॑ ॥अप्सु । अग्ने । सधिः । तव । सः । ओषधीः । अनु । रुध्यसे । गर्भे । सन् । जायसे । पुनरिति ॥ap-su | agne | sadhiḥ | tava | saḥ | oṣadhīḥ | anu | rudhyase | garbhe | san | jāyase | punariti
Word by Word
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक ‘जल/आपः’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
सधिष्ठवsit/abide together (with us)
सधिष्ठव:
(क्रिया—आह्वान)
TypeVerb
Rootसधि- (अव्यय ‘सह/साकम्’) + स्था (धातु ‘स्था’)
सौषधीःthe good herbs/plants
सौषधीः:
कर्म
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/पूर्वपद) → सौषधि-
अनुalong, after, following
अनु:
(उपसर्ग/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
रुध्यसेyou are held back/you are enclosed
रुध्यसे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरुध् (धातु ‘रुध्’ = अवरुद्ध/निरुद्ध/बद्ध ‘to be checked/held back; to be enclosed’)
गर्भेin the womb/embryo-state
गर्भे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootगर्भ- (प्रातिपदिक)
सञ्जायसेyou are born/come to birth
सञ्जायसे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु ‘जन्’ = to be born) + सम् (उपसर्ग) → सञ्जन्
पुनःagain
पुनः:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)