Mantra 7
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
धासिं कृण्वान ओषधीर्बप्सदग्निर्न वायति । पुनर्यन्तरुणीरपि ॥
Samhita Patha (IAST)
धा॒सिं कृ॑ण्वा॒न ओष॑धी॒र्बप्स॑द॒ग्निर्न वा॑यति । पुन॒र्यन्तरु॑णी॒रपि॑ ॥
Transliteration
dhāsím kṛṇvāná oṣádhīr bapsad agnír ná vāyati | púnar yán taruṇī́r ápi ||
Translation
Making his portion of nourishment, Agni bites into the plants; he does not weary. Again the young growths return—life renews itself after the purifying blaze.
Padapatha (Word Analysis)
धा॒सिम् । कृ॒ण्वा॒नः । ओष॑धीः । बप्स॑त् । अ॒ग्निः । न । वा॒य॒ति॒ । पुनः॑ । यन् । तरु॑णीः । अपि॑ ॥धासिम् । कृण्वानः । ओषधीः । बप्सत् । अग्निः । न । वायति । पुनः । यन् । तरुणीः । अपि ॥dhāsim | kṛṇvānaḥ | oṣadhīḥ | bapsat | agniḥ | na | vāyati | punaḥ | yan | taruṇīḥ | api
Word by Word
धा॒सिम्nourishment, food (as object)
धा॒सिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधासि- (प्रातिपदिक; ‘धासि’ = पोषण/आहार/भोजन, ‘nourishment’)
कृ॑ण्वा॒नःmaking, producing
कृ॑ण्वा॒नः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√कृ (करणे) → कृण्वान- (वर्तमान कृदन्त, शतृ)
ओष॑धीःplants, herbs
ओष॑धीः:
कर्म
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
बप्सत्chews/eats
बप्सत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√बप्स्/√बभ्स् (वेद. ‘भक्षणे/आस्वादने/चर्वणे’), बप्सत् (वर्तमान/आज्ञार्थ-रूपसदृश; RV में ‘bapsad’ = ‘eats/chews’)
अ॒ग्निःAgni (fire-god)
अ॒ग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
वा॒यतिblows
वा॒यति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वा (गत्यर्थ/वातने ‘to blow’)
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
यन्तिthey go/come
यन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
अरु॑णीःthe ruddy ones (f.)
अरु॑णीः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootअरुणी- (प्रातिपदिक; ‘reddish, tawny’; स्त्री)
अपिalso
अपि:
—
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)